Νομικές ακροβασίες των τραπεζών για να παρακάμψουν την απόφαση του Αρείου Πάγου για τα κόκκινα δάνεια
Μάχη χαρακωμάτων εξακολουθούν να δίνουν τράπεζες και servicers έπειτα από την ιστορική απόφαση 6/2026 του Αρείου Πάγου αναφορικά με τον τρόπο υπολογισμού των δόσεων που δικαιώνει τους δανειολήπτες που υπάχθηκαν στον νόμο Κατσέλη. Η απόφαση ορίζει πως τα κόκκινα δάνεια θα πρέπει να υπολογίζονται πλέον στη μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο του ανεξόφλητου ποσού.
Παρά όμως την ξεκάθαρη απόφαση του Αρείου Πάγου, νομικοί κύκλοι των τραπεζών και των servicers παρουσιάζουν μια διαφορετική ερμηνεία της απόφασης, η οποία όμως φαίνεται να στερείται νομικής βάσης.
Η ερμηνεία των τραπεζών
Βάσει όσων φέρονται να επισημαίνουν νομικοί κύκλοι τραπεζών και servicers, η απόφαση του Αρείου Πάγου υιοθετεί τη γενική αρχή του αστικού δικαίου, σύμφωνα με την οποία κάθε δόση θεωρείται αυτοτελές κεφάλαιο και εκτοκίζεται για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την έναρξη της ρύθμισης έως την ημερομηνία καταβολής της.
Αυτή η ερμηνεία βασίζεται στην τρίτη παράμετρο υπολογισμού των τόκων: τον χρόνο εκτοκισμού. Σε αυτή την περίπτωση, ο υπολογισμός θα γίνεται πάνω στη δόση και όχι στο σύνολο του χρέους, γεγονός που θα οδηγήσει σε υπέρογκους τόκους, καθώς η επιβάρυνση θα αυξάνεται με κάθε δόση. Κι αυτό επειδή η πρώτη δόση θα επιβαρύνεται με τόκο ενός μήνα, η δέκατη με τόκο δέκα μηνών, η εκατοστή με τόκο εκατό μηνών κ.ο.κ.
Προκειμένου να υποστηρίξουν αυτή την ερμηνεία, οι ίδιοι κύκλοι επισημαίνουν πως η απόφαση δεν αναφέρει ότι, για παράδειγμα, η εκατοστή βάση θα επιβαρύνεται με τον ίδιο τόκο, όπως η πρώτη δόση.
Οι δύο προδιαγραφές
Διαφορετική όμως είναι η άποψη που εκφράζουν τις τελευταίες ημέρες πολλοί έγκριτοι νομικοί. Ένας εξ αυτών είναι ο Δημήτρης Σπυράκος, διδάκτωρ Νομικής, που ως γενικός γραμματέας Καταναλωτή είχε την ευθύνη σύνταξης του νόμου Κατσέλη.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο ίδιος στο iEidiseis.gr, «ο Άρειος Πάγος, κλήθηκε να ερμηνεύσει το διατακτικό των αποφάσεων του νόμου Κατσέλη, που περιλαμβάνει δύο σαφείς προδιαγραφές: σταθερή μηνιαία απόσβεση κεφαλαίου και εκτοκισμό του μηνιαίου ποσού απόσβεσης».
Αυτές οι δύο προδιαγραφές, σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο, «αποκλείουν την τραπεζική πρακτική της τοκοχρεωλυτικής αποπληρωμής κεφαλαίου, καθώς το αποπληρούμενο ποσό θα μεταβάλλεται με κάθε δόση. Επίσης, παραμένει σταθερό το μέρος του κεφαλαίου που αποπληρώνεται, ενώ ο τόκος προσδιορίζεται επί του υπολοίπου του κεφαλαίου».
«Ο Άρειος Πάγος αποδοκίμασε την τραπεζική πρακτική»
Προκειμένου να αιτιολογήσει το σκεπτικό του, ο κ. Σπυράκος επικαλέστηκε απόσπασμα της απόφασης του Αρείου Πάγου, όπου αναγράφεται χαρακτηριστικά: «η ρητή αναφορά του ύψους της μηνιαίας δόσης στη δικαστική απόφαση…κατά παρέκκλιση από τους τραπεζικούς κανόνες, υποδηλώνει την πρόθεση του νομοθέτη να αποστεί από τη συμβατική ρύθμιση της έννομης σχέσης βάσει των γενικών κανόνων της τραπεζικής πρακτικής».
Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο, «ο Άρειος Πάγος αποδοκίμασε την τραπεζική πρακτική της τοκοχρεωλυτικής αποπληρωμής. Είναι δυνατόν να βγάζει τέτοια απόφαση ο Άρειος, απλά και μόνο για να οδηγήσει τους καταναλωτές σε κάτι χειρότερο, περισσότερο περίπλοκο, που θα αυξάνει κάθε μήνα τη δοκιμασία του καταναλωτή; Άλλωστε, αν ήθελε κάτι τέτοιο ο Άρειος Πάγος, τότε θα είχε γίνει σαφής αναφορά ότι η δόση θα είναι μεταβαλλόμενη και θα προσαυξάνεται. Δεν ξέρω κατά πόσο θα επιμείνουν οι τράπεζες σε αυτή την ερμηνεία, αλλά αυτό που υποστηρίζουν δεν είναι βιώσιμο».
«Δεν γίνεται αναδιάρθρωση δανείου»
Όπως άλλωστε επισημαίνεται σε άλλο σημείο της απόφασης, «το δικαστήριο δεν προβαίνει σε αναδιάρθρωση του δανείου, στην υποχρέωση εξόφλησης του οποίου δεν ανταποκρίθηκε ο οφειλέτης, ώστε να ισχύουν τα γενικά εφαρμοζόμενα για τον υπολογισμό της τοκογονίας στις τραπεζικές απαιτήσεις, αλλά αντίθετα…. το δικαστήριο προχωρεί σε διαπλαστικής φύσης ρύθμιση των σχέσεων δανειστή-οφειλέτη επί τη βάσει της δικαστικής απόφασης, καθορίζοντας όλους τους όρους αποπληρωμής αυτής…».
Σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο, «η απόφαση λέει σαφώς ότι δεν γίνεται αναδιάρθρωση του δανείου και πως το δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να διαπλάσει -χωρίς περιορισμούς- το επιτόκιο με γνώμονα την προστασία της κύριας κατοικίας. Είναι σαφές ότι ο Άρειος Πάγος αποστασιοποιείται από την τραπεζική πρακτική. Όταν το δικαστήριο επεμβαίνει δικαιοπλαστικά, διασπώντας το κεφάλαιο σε επιμέρους κεφάλαια, μεταθέτει τον χρόνο οφειλής και τοκοφορίας του επιμερισμένου κεφαλαίου».
Άλλωστε, σύμφωνα με την απόφαση, η οριζόμενη δόση αποτελεί «την οροφή και όχι τη βάση υπολογισμού, δυνάμενη να επιβαρυνθεί ουσιωδώς με τον συνυπολογισμό υπέρογκων τόκων».
«Εκ νέου εγκλωβισμός σε υπέρογκες δόσεις»
Μάλιστα, σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο, η απόφαση αποκλείει το ενδεχόμενο αποκόμισης κέρδους των πιστωτών μέσω διαφορετικού υπολογισμού των τόκων. Κι αυτό επειδή όπως αναγράφεται στην απόφαση, αυτό θα οδηγούσε σε «εκ νέου εγκλωβισμό του δανειολήπτη σε υπέρογκες δόσεις, υπερβαίνουσες τις οικονομικές του δυνατότητες, καταστρατηγώντας έτσι το πνεύμα και το σκοπό του νόμου».
Αναδρομικότητα
Στο ερώτημα αν η απόφαση έχει αναδρομική ισχύ, ο κ. Σπυράκος απάντησε θετικά, σχολιάζοντας πως «για τους οφειλέτες που έχουν καταβάλει μεγαλύτερα ποσά, αυτά είτε θα επιστραφούν, είτε θα συμψηφιστούν. Θεωρώ ότι ο κόσμος θα πρέπει να επιλέξει τον συμψηφισμό, ώστε να βγει μια μικρότερη δόση, επειδή η διαδικασία επιστροφής των χρημάτων είναι περίπλοκη: στις περιπτώσεις που το δάνειο έχει πουληθεί, τα μισά χρήματα θα πρέπει να επιστραφούν από τον νέο πιστωτή και τα υπόλοιπα μισά από τον νέο πιστωτή».
«Έχουν οδηγηθεί σε περιθωριοποίηση»
Παρόλα αυτά, τράπεζες και servicers φαίνεται ότι αδιαφορούν για την ξεκάθαρη απόφαση που εξέδωσε ο Άρειος Πάγος προκειμένου να προστατεύσει τους οφειλέτες από την υπερχρέωση.
Παρά τη στάση που επιδεικνύουν όμως, η απόφαση του Αρείου Πάγου είναι κατηγορηματική σχετικά με τον αρνητικό αντίκτυπο των τραπεζικών πρακτικών: «η υπερχρέωση αναδεικνύεται σε ένα από τα κρίσιμα κοινωνικά προβλήματα, δεδομένου ότι ένα σημαντικό μέρος των πολιτών έχει οδηγηθεί στην περιθωριοποίηση, καθώς, μη διαθέτοντας σοβαρή αγοραστική δύναμη και δυνατότητα απεγκλωβισμού από την υπερχρέωση δεν είναι σε θέση να σχεδιάσει τη συμμετοχή του στην οικονομική και κοινωνική ζωή».
Ίσως, οι νομικοί κύκλοι των τραπεζών και των servicers να μην εντόπισαν το συγκεκριμένο απόσπασμα της απόφασης…
Πηγή: ieidiseis.gr
