Η υδάτινη οδός – "Από τους Βάραγγους στους Έλληνες"
Η εμπορική διαδρομή “Από τους Βάραγγους στους Έλληνες”, γνώρισε άνθιση από τον 9ο αιώνα ως τον 12ο αιώνα, και ξεκινούσε από τη Βαλτική Θάλασσα με τελικό προορισμό τη Μαύρη Θάλασσα και την Κωνσταντινούπολη.
Μια από τις πρώτες μαρτυρίες για αυτή τη διαδρομή απαντά στο χρονικό του μοναχού Νέστορα “Η ιστορία των περασμένων χρόνων” (11ος αιώνας) όπου περιγράφει τη διαδρομή στον ποταμό Δνείπερο.
Η μαρτυρία για την εμπορική αυτή διαδρομή που ξεκινούσε από τις περιοχές της Βαλτικής Θάλασσας, τη χώρα των Βαράγγων όπως ονομάζονταν οι Σκανδιναβοί στα μεσαιωνικά χρόνια. Οι Βάραγγοι ήταν Σκανδιναβοί, μισθοφόροι- πολεμιστές, οι οποίοι συχνά υπηρετούσαν στη Ρωσία και στο Βυζάντιο ως φρουροί. Στα πρώτα γραπτά μνημεία, μέχρι τον 11ο περίπου αιώνα, ονομάζονταν Ρως ενώ αργότερα στις Βυζαντινές και στις αραβικές πηγές άρχισαν να ονομάζονται Βάραγγοι.
Ο εμπορικός αυτός δρόμος ήταν ένα σύστημα από ποταμούς, παραπόταμους αλλά και κάποια κομμάτια ξηράς που οδηγούσε τους εμπόρους και τα εμπορεύματα τους από τον Βορρά προς τον Νότο. Οι έμποροι -πολεμιστές μετέφεραν από τον Βορρά κεχριμπάρι, μέλι, γούνες, δέρματα αλλά και σκλάβους που είχαν απαχθεί ή αιχμαλωτιστεί. Κατά μήκος των ποταμών και των λιμνών στους οποίους κινούνταν οι έμποροι προς τη Μαύρη Θάλασσα, ζούσαν σλαβικοί πληθυσμοί τους οποίους οι Βάραγγοι συχνά λήστευαν και αιχμαλώτιζαν, σε μια εποχή που το εμπόριο και η ληστεία δεν είχαν ακριβή και σαφή όρια.
Στο εγχειρίδιο του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου “Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν” (952μ.Χ.), υπάρχει περιγραφή της εμπορικής αυτής οδού:
“Όταν αρχίζει ο μήνας Νοέμβριος, οι αρχηγοί τους μαζί με όλους τους Ρως εγκαταλείπουν αμέσως το Κίεβο και πηγαίνουν στα πολύδια, που λέγονται “γύρα” δηλαδή στις σλαβικές περιοχές (…). Εκεί ξεχειμωνιάζουν, αλλά στη συνέχεια για άλλη μια φορά, από τον μήνα Απρίλιο, όταν λιώνει ο πάγος του ποταμού Δνείπερου, επιστρέφουν στο Κίεβο. Στη συνέχεια παίρνουν τα “μονόξυλά”τους , όπως αναφέρθηκε παραπάνω,τα βγάζουν και κατεβαίνουν προς τη Ρωμανία. (…). Οι Σλάβοι υποτελείς τους (…) κόβουν τα μονόξυλα στα δάση τους τον χειμώνα, και όταν τα έχουν κατασκευάσει, καθώς ανοίγει ο καιρός και λιώνουν οι πάγοι,τα φέρνουν στις γειτονικές λίμνες. Και αφού αυτές οι λίμνες εκβάλλουν στον ποταμό Δνείπερο, μπαίνουν από εκεί στον ποταμό αυτό, κατεβαίνουν στο Κίεβο, καθελκύουν τα πλοία και τα πωλούν στους Ρως.”
Η εμπορική αυτή οδός άνθιζε για τρεις περίπου αιώνες για αυτό και με την πάροδο του χρόνου, κατά μήκος των ποταμών που διεξαγόταν το εμπόριο, τα κάστρα μετατράπηκαν σε πολύβουα εμπορικά κέντρα και αργότερα σε μεγάλες πόλεις. Η θρυλική αυτή υδάτινη οδός συνέτεινε στη δημιουργία αστικών κέντρων όπου αρχικά διεξαγόταν εμπόριο, αργότερα όμως αποτέλεσε τον άξονα κατά μήκος του οποίου δημιουργήθηκαν οι πρώτες μεγάλες ρωσικές πόλεις -κράτη, που αργότερα συγκρότησαν το πρώτο ρωσικό κράτος. Ο εμπορικός δρόμος “Από τους Βάραγγους στους Έλληνες” έχασε τη σημαντικότητά του κυρίως λόγω των σταυροφοριών και της διάνοιξης καινούργιων σημαντικών εμπορικών οδών, αφού πρώτα έφερε σε επαφή τις χώρες του Βορρά με τις χώρες του Νότου.
Οι Σκανδιναβοί Βάραγγοι ληστεύοντας, πουλώντας και αγοράζοντας, κινούνταν κατά μήκος των ποταμών από τον Βορρά, διασχίζοντας περιοχές που κατοικούνταν από σλαβικούς πληθυσμούς και έφταναν μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και την Κωνσταντινούπολη. Στη Βασιλεύουσα αντάλλαζαν τα εμπορεύματά τους με υφάσματα, κρασί, κοσμήματα, εικόνες και βιβλία. Η υδάτινη αυτή οδός ένωσε τις χώρες του Βορρά με τις χώρες του Νότου, και όπως συμβαίνει συχνά,οι ποταμοί και η συνεχής κινητικότητα έγιναν κέντρο ανταλλαγής όχι μόνο εμπορευμάτων αλλά και ιδεών καθώς μεταφέρονταν βιβλία και μαζί τους νέες ιδέες και αντιλήψεις.
