Η εποχή της ενημέρωσης με… αλγόριθμους - Ειδήσεις Pancreta

Είστε σίγουροι ότι επιλέγετε την πηγή πληροφόρησης, που ΕΣΕΙΣ επιθυμείτε; Τι είναι η δημιουργία διαδικτυακού «θορύβου», πως γίνεται η «βελτιστοποίηση θέσης κατάταξης» και ποιοι είναι οι «δημοσιογράφοι – ορχήστρες»; Το διαδίκτυο έφερε τελικά ανεξαρτησία και πλουραλισμό ή απλά η ενημέρωση έγινε ένας… συνδυασμός αλγόριθμων;

«Με τη σημερινή ροή πληροφόρησης, τίποτα σημαντικό δεν μπορεί να συμβεί χωρίς να το μάθω μέσα σε διάστημα είκοσι λεπτών. Αρκεί να επισκεφθώ την ιστοσελίδα του Google News για να επιλέξω μεταξύ τεσσάρων χιλιάδων πηγών ενημέρωσης!», έλεγε με υπερηφάνεια πριν από λίγα χρόνια ο Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Επικοινωνιών των Η.Π.Α, Michael Powell. Το διαδίκτυο πρόβαλλε ως το νέο μέσο άμεσης και πλουραλιστικής ενημέρωσης, απελευθερωμένο από σύνθετους μηχανισμούς διαπλοκής και προπαγάνδας. Υποσχόταν καθολική και αδιαμεσολάβητη ενημέρωση του παγκόσμιου κοινού, χωρίς το «φίλτρο» των παλαιών «πυλωρών» (Τύπος, Ραδιόφωνο και Τηλεόραση). Εξελίχθηκαν όμως, τα πράγματα όντως έτσι;

algo-2

ΟΙ «ΜΗΧΑΝΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ» ΚΑΙ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΑΣ

Στην εποχή του «πολιτισμού των κλικ», η επιλογή ανάμεσα σε ένα χάος πληροφοριών, καθορίζεται από τις «μηχανές αναζήτησης». Εκείνες παίζουν το ρόλο του ενδιαμέσου μεταξύ των χρηστών και των πρωτογενών πηγών πληροφόρησης, επηρεάζοντας καθοριστικά τη διάχυση της πληροφορίας. Οι ιστότοποι μάχονται για μια υψηλή κατάταξη στα «αποτελέσματα αναζήτησης», καθώς οι χρήστες σπανίως «ανοίγουν» τη δεύτερη ή την τρίτη σελίδα των «αποτελεσμάτων» για να επιλέξουν από που θα πάρουν την πληροφορία, που επιθυμούν. Πως καθορίζεται η κατάταξη των αποτελεσμάτων; Οι «μηχανές αναζήτησης» με βάση συγκεκριμένους αλγόριθμους, «αξιολογούν» τις αναρτήσεις σύμφωνα με τις ήδη εκδηλωμένες επιλογές του κοινού, το χρόνο ανάρτησης, τις λέξεις – κλειδιά των τίτλων αλλά και τη διάδραση των αναρτήσεων. Είναι μία «αξιολόγηση» η οποία εύκολα μπορεί να χειραγωγηθεί…

algo-3
TEXNIKEΣ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ «ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ» (SEO)

Η δημοσιογραφία των «νέων μέσων» οφείλει να υπακούει σε συγκεκριμένους κανόνες, οι οποίοι θα εξασφαλίζουν τη μέγιστη επισκεψιμότητα. Έτσι ζητούμενο για κάθε site είναι η κάλυψη του μεγαλύτερου δυνατού φάσματος θεμάτων, έστω κι αν αυτό είναι αδύνατο να επιτευχθεί από τους συνήθως λίγους (και υπο-αμειβόμενους) συντάκτες του. Η αδυναμία παραγωγής πρωτογενών και πολλών θεμάτων καλύπτεται με «άτυπες συνεργασίες», εκτεταμένο «copy paste» και κυρίως με τεχνικές «βελτιστοποίησης της θέσης κατάταξης» των αναρτήσεων στις «μηχανές αναζήτησης», όπως η Google. Πρόκειται για το Search Engine Optimization (SEO), το οποίο προβλέπει τοποθέτηση λέξεων – κλειδιών στα κείμενα, οι οποίες θα δημιουργούν «θόρυβο» στο διαδίκτυο. Είναι μια καθαρά τεχνική δουλειά, που, ανάμεσα σε άλλα, περιλαμβάνει την τοποθέτηση διαφορετικών τίτλων στα θέματα, ώστε να μπορούν να ανασυρθούν με διαφορετικές επιλογές, βελτίωση των εικόνων, κατάλληλα URL, ανταλλαγή link, σύνδεση με social media και βελτίωση των ταχυτήτων.algo-4ΑΝΑΚΥΚΛΟΥΜΕΝΕΣ ΨΕΥΔΕΙΣ «ΕΙΔΗΣΕΙΣ»

Στον ανταγωνισμό της ταχύτητας, ο κίνδυνος λάθους ή αναπαραγωγής κατευθυνόμενης πληροφόρησης είναι παραπάνω από πιθανός. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το τηλεοπτικό ντιμπέιτ μεταξύ της Χίλαρι Κλίντον και του Ρίτσαρντ Λάζιο, όταν αμφότεροι οι υποψήφιοι για τη Γερουσία, κλήθηκαν να τοποθετηθούν πάνω στον ομοσπονδιακού νόμο «602 Ρ», ο οποίος υποτίθεται όριζε χρέωση στους χρήστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για την κάλυψη του κρατικού ελλείμματος. Οι δύο υποψήφιοι καταδίκασαν με πάθος το νομοσχέδιο ως «παράδειγμα του κράτους – αρπακτικού, που θέλει να καρπωθεί τα χρήματα των φορολογούμενων», αγνοώντας ότι η συγκεκριμένη πρόταση νόμου υπήρξε μία από τις πιο ανακυκλωμένες «ανυπόστατες φήμες» του Διαδικτύου!

algo-5

ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ «ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ – ΟΡΧΗΣΤΡΕΣ»

Οι επιχειρηματίες της διαδικτυακής ενημέρωσης απαιτούν από τους δημοσιογράφους να συντάσσουν τα κείμενα με ομοιόμορφη γραφή και να χρησιμοποιούν εντατικά «σχήματα κλισέ» και «λέξεις – κλειδιά», τα οποία θα «ανεβάζουν» τις αναρτήσεις ψηλότερα στα αποτελέσματα των «Μηχανών αναζήτησης». Παράλληλα, ζητούν από τους δημοσιογράφους να συνεισφέρουν στη δικτυακή έκδοση με δική τους ηχητική επένδυση ή με βίντεο, έναντι πενιχρής ανταμοιβής (έως 68 ευρώ/μήνα «Parisien-Aujourd’hui en France») ή και αμισθί («Ouest-France »). Συχνότατα δε παρουσιάζεται ρήγμα ανάμεσα στους «δημοσιογράφους – ορχήστρες», οι οποίοι παίζουν στα δάχτυλα τις νέες τεχνολογίες, και στους επαγγελματίες με πείρα στην έρευνα και στην επαλήθευση γεγονότων. Νικητές βγαίνουν σχεδόν πάντα εκείνοι με τις μεγαλύτερες τεχνολογικές δεξιότητες…

algo-6

ΠΩΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΤΑΙ Η «ΑΤΖΕΝΤΑ» ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Στο διαδίκτυο υπάρχει ποικιλομορφία και πρωτοτυπία, ως προς το φάσμα του περιεχομένου, όμως οι «Μηχανές Αναζήτησης» οδηγούν το μεγαλύτερο κομμάτι της πληροφόρησης σε μικρό αριθμό θεμάτων. Ο «πληθωρισμός της είδησης», γνωστός και ως «agenta setting effect», είναι η χειραγώγηση του ενδιαφέροντος σε συγκεκριμένη θεματολογία, η οποία επιτυγχάνεται με τον ταυτόχρονο συντονισμό των μεγάλων μέσων σε κάποιο θέμα, με περίπου πανομοιότυπα λόγια. Είναι ο διαδικτυακός «θόρυβος», δηλαδή η ακατάσχετη αναπαραγωγή και επανάληψη των ίδιων πληροφοριών. Οι ιστότοποι, που πρωτοστατούν στη δημιουργία της «ατζέντας» (ή έστω συμμορφώνονται γρήγορα με αυτήν) επιβραβεύονται με μεγάλη επισκεψιμότητα, την ώρα που οι υπόλοιποι, με πρωτότυπο περιεχόμενο, περιθωριοποιούνται.

algo-7

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ SEO: ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΟΥΝ ΑΡΜΟΝΙΚΑ;

Οι δημοσιογράφοι της ψηφιακής εποχής πραγματικά έχουν τη δυνατότητα εργασίας σε ανεξάρτητους, ή έστω λιγότερο εξαρτημένους από τη διαφήμιση και άλλα συμφέροντα, διαδικτυακούς τόπους. Ιδεατά, η «ποιοτική δημοσιογραφία», σε συνδυασμό με την ελεγχόμενη χρήση των εργαλείων SEO, θα μπορούσε να οδηγήσει στο βασικό ζητούμενο: τη συνάντηση των ειδικών αναγκών του κοινού με τις πληροφορίες που πραγματικά αναζητά. Κάτι τέτοιο όμως φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο, καθώς το χάσμα μεταξύ δημοσιογραφικών αξιών και ψηφιακών πρακτικών διευρύνεται με τις «μηχανές αναζήτησης» να λειτουργούν συνθλιπτικά απέναντι στο πρωτότυπο, το διαφορετικό, το μη δικτυωμένο. Εργοδότες κομπάζουν ότι δημιούργησαν μια «καινούρια δημοσιογραφική γραφή», ενώ στην πραγματικότητα δημιούργησαν μία φόρμα, υπαγορευμένη από το τεχνικό παράρτημα της εταιρείας, η οποία ταιριάζει στους περίπλοκους αλγόριθμους των «μηχανών αναζήτησης». Αντί για δημοσιογράφους, οι εργοδότες προτιμούν πλέον εργαζόμενους ικανούς να προσελκύουν «συμμετοχικά ακροατήρια», ανθρώπους δηλαδή που έχουν πιστό κοινό στα προσωπικά τους social media, «πουλώντας» συνήθως «απόψεις με το κιλό».

ΤΑ ΝΕΑ ΜΟΝΟΠΩΛΙΑ

Η πρόσφατη αλλαγή του αλγορίθμου της Google σε RankBrain, θέλει την τεχνητή νοημοσύνη να συνεισφέρει στην αξιολόγηση του πρωτογενούς περιεχομένου των αναρτήσεων και να ιεραρχεί σωστότερα τα «αποτελέσματα αναζήτησης». Οι προσδοκίες όμως δραματικών αλλαγών στην διαδικτυακή «ενημέρωση των αλγόριθμων» είναι περιορισμένες. Οι δημοσιογράφοι αισθανόμαστε όλο και περισσότερο «τροχονόμοι» της πληροφορίας και όχι «οδηγοί» της, ενώ στο σύνολό της η πληροφόρηση πηγαίνει στα χέρια νέων ενημερωτικών «μονοπωλίων», τα οποία δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι είναι καλύτερα από εκείνα που διαδέχτηκαν.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Benilde Marie, «On achete bien les cerveaux. La publicite et les medias», Raisons d’agir, Παρίσι 2007

McCombs M., University of Texas at Austin, and Donald L. Shaw, University of North Carolina at Chapel Hil, (2006) The evolution of Agenda-Setting Research: Twenty-Five years in the marketplace of Ideas

Smyrnaios N., Marty E., Rebillard F., 2010, « Does the Long Tail apply to onlinenews? A quantitative study of French- speaking news websites », New Media & Society December 2010 vol. 12 no. 8,

Smyrnaios N., 2015, Google and the Algorithmic Infomediation of News, Media Fields, Issue 10, November

Σμυρναίος Ν., Google, Facebook, Apple και Σια.
http://fr.slideshare.net/smyrnaios/smyrnaios-thessaloniki-erasmus2015

Σμυρναίος Ν., Μετρώντας τον πληθωρισμό και τα πλαίσια της διαδικτυακής ενημέρωσης, Μάιος 2012

Giomelakis D., Veglis A., Investigating Search Engine Optimization Factors in Media Websites. The case of Greece, Digital Journalism, July 2015

Klinenberg Eric, 2007, Μιξερ με ειδήσεις δεύτερο χέρι, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, http://archives.monde-diplomatique.gr/spip.php?article80

Sullivan Danny, FAQ: All About The New Google RankBrain Algorithm, http://searchengineland.com/faq-all-about-the-new-google-rankbrain-algorithm-234440

Vise A.David. Malseed Mark, The Google Story, Delakorte Press, 2005
Χριστοδουλίδης Ανδεάς, «Η γλώσσα(;) της δημοσιογραφίας σήμερα» Εκδήλωση ΚΥΠΕ-ΑΠΕ/ΜΠΕ-ΡΙΚ-ΕΣΚ

Χρυσάνθου Χρύσανθος (2005) Μαθήματα δημοσιογραφίας. Τα κριτήρια για την ιεράρχηση και την επιλογή των ειδήσεων, Αθήνα: Έλλην

Της Άννας Μαρινάκη


Πηγή: lifebook.gr