Στις 2 Ιουνίου 1941, στο χωριό Κοντομαρί Χανίων, οι Γερμανοί εκτέλεσαν 23 (;) άνδρες, ως αντίποινα για τις εκτελέσεις και τη σφαγή πολλών Γερμανών αλεξιπτωτιστών, που είχαν πέσει μέσα στους θάμνους. Πτώματα Γερμανών είχαν εντοπιστεί κοντά στο χωριό. Οι Γερμανοί όρμησαν στα σπίτια, έβγαλαν όλο τον κόσμο έξω, ξεχώρισαν τους άνδρες και τους εκτέλεσαν σε παρακείμενο ελαιώνα.

Η εκτέλεση έγινε από ομάδα αλεξιπτωτιστών υπό την ηγεσία του ανθυπολοχαγού της Luftwaffe, Horst Trebes και τη διαταγή του στρατηγού Kurt Student και ήταν η πρώτη μαζική εκτέλεση αμάχων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Franz Peter Weixler

ήταν ο πολεμικός ανταποκριτής της Βέρμαχτ, (ανταποκριτής προπαγάνδας), που φωτογράφισε την εκτέλεση και κράτησε τα αρνητικά, τα οποία με κάποιο τρόπο κατάφερε να τα διοχετεύσει σε έναν φίλο του στην Αθήνα,  παρ’ όλο που το φιλμ κατασχέθηκε από τους ανωτέρους του και αναγκάστηκε να υπογράψει μία δήλωση σύμφωνα με την οποία δεν είχε κρατήσει αντίγραφα.

Λίγο αργότερα, την ίδια χρονιά, ο Weixler έχασε τη θέση του για πολιτικούς λόγους, αλλά ήταν προφανές ότι οι φωτογραφίες είχαν κυκλοφορήσει, γιατί τον Ιανουάριο του 1944 συνελήφθη από την Γκεστάπο, δικάστηκε για προδοσία και φυλακίστηκε. Ο μόνος λόγος που δεν εκτελέστηκε – σύμφωνα με τα λεγόμενά του – ήταν ότι είχε καταστραφεί ο φάκελός του, τόσο στο Βερολίνο, όσο και στο αρχηγείο της Γκεστάπο στη Νυρεμβέργη. “Ένας λόγος που φυλακίστηκα”, αναφέρει, “ήταν ότι είπα την αλήθεια σε φίλους σχετικά με την επιχείρηση των αλεξιπτωτιστών στην Κρήτη, τον Μάιο του 1941 και τράβηξα φωτογραφίες”.

Παρέμεινε έγκλειστος από τις 16 Ιανουαρίου του 1944 μέχρι τον Απρίλιο του 1945, δηλαδή μέχρι το τέλος σχεδόν του πολέμου. Κατόπιν από το σπίτι του στο Krailling, κοντά στο Μόναχο, έγραψε τη μαρτυρία του κατά του Γκαίριγκ, που χρησιμοποιήθηκε στη Δίκη της Νυρεμβέργης. Στη μαρτυρία του αυτή, που συντάχθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1945 και την οποία μεταφράζω από το αυτούσιο κείμενο, αναφέρει όλες τις λεπτομέρειες του ιστορικού της αποτρόπαιας εκτέλεσης:

“Την 1η ή 2α Ιουνίου 1941, βρισκόμουν στο μέρος που είχαμε στρατοπεδεύσει, στην πρωτεύουσα της Κρήτης, τα Χανιά, όταν ένας αξιωματικός με πλησίασε και μου είπε πως εκείνο το απόγευμα επρόκειτο να δω κάτι πολύ ενδιαφέρον. Σε απάντηση της ερώτησής μου, μου είπε ότι ένα τιμωρητικό απόσπασμα επρόκειτο να σταλεί εναντίον διαφόρων χωριών, διότι είχαν βρεθεί κατακρεουργημένα πτώματα γερμανών αξιωματικών. Η ανώτατη διοίκηση της Λουφτβάφε είχε πληροφορηθεί το γεγονός αρκετές μέρες πριν και ο Γκαίριγκ είχε δώσει διαταγή να ληφθούν τα αυστηρότερα μέτρα, όπως η εκτέλεση αντρικού πληθυσμού μεταξύ 18 και 50 ετών. Είπα στον νεαρό αξιωματικό και στον λοχαγό Gericken ότι δεν είχα δει κανένα πτώμα σφαγιασμένου αλεξιπτωτιστή, είχα δει όμως πολλά πτώματα συντρόφων, των οποίων τα πρόσωπα είχαν αρχίσει να αποσυντίθενται από την τροπική ζέστη. Κατόπιν πήγα να δω τον ταγματάρχη Stenzler, ο οποίος μου είπε ότι μία αποστολή του Γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών είχε αναχωρήσει από το Βερολίνο την προηγούμενη μέρα, προκειμένου να διεξαγάγει έρευνα αναφορικά με τη φερόμενη σφαγή των αλεξιπτωτιστών. Είπα στον Strenzler ότι κατά τις πρώτες μέρες της μάχης είχα δει γύπες να τρώνε τα πτώματα των συντρόφων μας. Υπενθύμισα στον ταγματάρχη ότι είχαμε δει αμέτρητα πτώματα συντρόφων μας σε ημι-αποσύνθεση, αλλά ποτέ κάποιον να σκοτώνει ή να σφάζει και συμπλήρωσα επίσης ότι θεωρούσα την εκτέλεση της διαταγής του Γκαίρινγκ στυγνό έγκλημα. Ικέτεψα τον ταγματάρχη Strenzler να μη στείλει το τιμωρητικό απόσπασμα και όταν εκείνος μου διευκρίνησε ότι δεν είναι δική μου δουλειά, πήγα να δω τον  υπολοχαγό Trebes, ο οποίος εκείνη την ώρα έβγαζε λόγο σε μια ομάδα 30 περίπου αντρών. εξηγώντας τους “πόσο σημαντικό ήταν να εκτελεστεί η πράξη όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ως αντίποινα για τους συντρόφους μας που είχαν δολοφονηθεί”. Η τιμωρητική αποστολή αποτελείτο από τον υπολοχαγό Trebes, έναν άλλον υπολοχαγό, έναν διερμηνέα, δύο λοχίες και περίπου 25 αλεξιπτωτιστές του 2ου Τάγματος. Ως φωτογράφος της Μεραρχίας μου, μου επιτράπηκε να συνοδεύσω αυτή την αποστολή. Κοντά στο χωριό Μάλεμε, σταματήσαμε και ο Trebes μας έδειξε αρκετά πτώματα στρατιωτών, προφανώς σε στάδιο αποσύνθεσης. Υποκινούσε το μίσος των αντρών εναντίον του πληθυσμού. Συνεχίσαμε την πορεία μας για το χωριό Κοντομαρί. Οι άντρες βγήκαν από τ’ αυτοκίνητα και όρμησαν στα σπίτια της μικρής κοινότητας. Έβγαλαν όλους τους κατοίκους από τα σπίτια τους – άντρες, γυναίκες, παιδιά – και τους συγκέντρωσαν στη μικρή πλατεία. Στο μεταξύ, σε ένα σπίτι βρέθηκε το σακάκι ενός αλεξιπτωτιστή με μια τρύπα από σφαίρα στην πλάτη. Ο Trebes, αφού το εξέτασε, έδωσε εντολή να κάψουν το σπίτι. Ένας άντρας παραδέχτηκε ότι είχε σκοτώσει γερμανό αλεξιπτωτιστή, αλλά δεν ήταν δυνατόν να καταδικάσουμε κανέναν από τους άλλους για εγκλήματα ή λαφυραγωγία και ως εκ τούτου πρότεινα στον Trebes να μην προβεί στην εκτέλεση του σχεδίου και να μας δώσει εντολή να επιστρέψουμε παίρνοντας εκείνον τον άντρα μαζί μας. Όμως εκείνος ξεχώρισε όλους τους άντρες από το πλήθος και δήλωσε στις γυναίκες – μέσω του διερμηνέα – ότι θα τους εκτελέσουν και ότι πρέπει να τους θάψουν μέσα σε δύο ώρες. Όταν ο Trebes γύρισε την πλάτη του για μερικά λεπτά κατάφερα να διευκολύνω εννέα άντρες να δραπετεύσουν. Κατόπιν ο Trebes έβαλε τους άντρες να σχηματίσουν ένα ημικύκλιο, έδωσε τη διαταγή του πυροβολισμού και σε περίπου δεκαπέντε δευτερόλεπτα όλα είχαν τελειώσει”.

Οι φωτογραφίες παραδόθηκαν στα Αρχεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας το 1980 και μία σειρά απ’ αυτές βρίσκεται στο Μνημείο στο Κοντομαρί.

Ο Trebes παρασημοφορήθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα, από τον Γκαίριγκ για τη γενναιότητά του (!) με τον Σταυρό των Ιπποτών.

Τρία χρόνια αργότερα, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Νορμανδία.

Ο Student, υπαίτιος για όλα τα αίσχη που έγιναν στην Κρήτη – όπως η σφαγή στην Κάνδανο και στο Κοντομαρί – μετά το τέλος του πολέμου συνελήφθη από τους Βρετανούς και τον Μάιο του 1947 προσήχθη ενώπιον βρετανικού δικαστηρίου με τις κατηγορίες της δολοφονίας και κακομεταχείρισης αιχμαλώτων πολέμου στην Κρήτη. Το αίτημα της Ελλάδας για έκδοσή του, απορρίφθηκε. Τελικά, κρίθηκε ένοχος για τις τρεις από τις οκτώ κατηγορίες και καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση. Ωστόσο, αποφυλακίστηκε για ιατρικούς λόγους το 1948. Ο Student δεν δικάστηκε ποτέ για εγκλήματα εναντίον πολιτών (!!!).

Ο υπολοχαγός Horst Trebes εξετάζει ένα σακάκι αλεξιπτωτιστή που έχει τρύπα από σφαίρα στην πλάτη. Το σακάκι βρέθηκε στο σπίτι ενός κατοίκου του χωριού, μετά από έρευνα.

Ο υπολοχαγός Horst Trebes κατά την τελετή απονομής του μεταλλίου του.

Πηγές:

Αρχεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Fallschirmjager.net

Musings

Η μαρτυρία του Franz Peter Weixler (στα αγγλικά)

Ευχαριστίες στον κύριο Γιώργο Θαλασσινό που έθεσε υπ’ όψη μας το θέμα

από: Palmografos.com – Δείτε καρέ – καρέ τη σφαγή στο Κοντομαρί Χανίων από τους Γερμανούς – Η ιστορία του Franz Peter Weixler

Πηγή

Το άρθρο Η σφαγή στο Κοντομαρί Χανίων από τους Γερμανούς – Η ιστορία του Franz Peter Weixler εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Ο θανατός του στις 13 Ιουλίου του 1793 από μια οπαδό των αντιπάλων του ενέπνευσε πολλούς συγγραφείς και καλλιτέχνες, ενώ παράλληλα αναπαραστάθηκε στον διάσημο πίνακα του Ζακ-Λουι Νταβίντ «Ο θάνατος του Μαρά», ένα από τα γνωστότερα έργα της Γαλλικής Επανάστασης.

Γεννημένος, στις 24 Μαϊου του 1743 στο Νεσατέλ της Ελβετίας, ο Ζαν Πολ Μαρά ήταν γόνος πλουσίας οικογενείας και σε νεαρή ηλικία έφυγε για το Παρίσι με σκοπό να σπουδάσει ιατρική. Την ίδια περίοδο, επηρεασμένος από τις ιδέες των Γάλλων Διαφωτιστών, άρχισε να ασχολείται με τη μελέτη των κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων και έγραψε δύο δοκίμια, το «Φιλοσοφικό δοκίμιο για τον άνθρωπο» και το «Αλυσίδες της δουλείας». Θέλοντας να βοηθήσει τη Γαλλική Επανάσταση, εξέδωσε το 1790 την εφημερίδα «Φίλος του Λαού».

Την εφημερίδα αυτή την έγραφε εξολοκλήρου ο ίδιος και μέσα από τις στήλες της στηλίτευε την αριστοκρατία, τους κυβερνητικούς παράγοντες και τη μοναρχία. Αναγκάστηκε πολλές φορές να διακόψει την έκδοση την εφημερίδας του και να καταφύγει στο εξωτερικό για να αποφύγει τη σύλληψή του. Κάποια περίοδο, μάλιστα, κρυβόταν στους υπονόμους του Παρισιού και έγραφε από εκεί τα κειμενά του. Από τους υπονόμους αυτούς πρέπει να κόλλησε και τη βαριά χρόνια δερματοπάθεια που θα τον ταλαιπωρούσε μέχρι τον θανατό του. Επιπλέον, ο Μαρά μέσα από την εφημερίδα του προέτρεπε τον Λαό να επαναστατήσει απέναντι της μοναρχίας και συγκεκριμένα του Λουδοβίκου του ΙΣΤ. Τελικά, αυτό το πέτυχε υποκινώντας τη σφαγή των μοναρχικών από τα πλήθη του Παρισιού τον Σεπτέμβριο του 1792.

Ο Μαρά με την ανακήρυξη της Δημοκρατίας στις 22 Σεπτεμβρίου 1792 εξελέγη μέλος της Κομμούνας του Παρισιού και επίσης βουλευτής των «Ιακωβίνων » στην Συμβατική Εθνοσυνέλευση. Μαζί με τον Μαξιμιλιανό Ροβεσπιέρο (Maximilien Robespierre) και τον Ζωρζ Νταντών (Georges Danton) υπήρξε ένας από τους τρεις πολιτικά ισχυρότερους άνδρες της Δημοκρατίας μετά την πτώση των αντιπάλων τους, των δεξιών «Γιρονδίνων». Η συμβολή του στην πτώση των Γιρονδίνων, η πρωταγωνιστική του συμμετοχή στις σφαγές του Σεπτεμβρίου και στην ανατροπή του στρατηγού Ντιμουριέ από την ηγεσία των επαναστατικών στρατευμάτων, θεωρήθηκαν ακρότητες από την πλευρά του Μαρά και αυτό συνέβαλλε στο να γίνει αντιπαθής σε μια μερίδα του λαού. Έπειτα οι αντιπάλοί του χρησιμοποίησαν αυτές τις ακρότητες για να τον χαρακτηρίσουν «τέρας».

Ο Μαρά, παρόλα αυτά, θεωρείται η προσωποποίηση του Επαναστάτη της Γαλλικής Επανάστασης. Αγαπούσε τον Λαό της Γαλλίας αλλά ταυτόχρονα πίστευε ότι η βία είναι αναγκαία για να διασωθεί η Επανάσταση. Ήταν υπέρμαχος της ελευθερίας του λόγου και τα γραπτά του είναι σήμερα επίκαιρα όσο ποτέ. Συγκεκριμένα, στο βιβλίο του «Η εγκαθίδρυση του δεσποτισμού» το 1792 γράφει: «Μερικές φορές ο ηγεμόνας, για να επιβουλευτεί την ελευθερία περιμένει τη στιγμή της εκδήλωσης μιας ανησυχητικής κρίσης, που έχει προετοιμάσει ο ίδιος· τότε, με το πρόσχημα της φροντίδας για τη σωτηρία του κράτους προτείνει καταστροφικά μέτρα, που τα καλύπτει με το πέπλο της αναγκαιότητας, του κατεπείγοντος, των περιστάσεων, της κακοδαιμονίας των καιρών. Εγκωμιάζει την αγνότητα των προθέσεών του, εκφωνεί μεγάλα λόγια για την αγάπη του δημοσίου συμφέροντος, διαλαλεί τη μέριμνα της πατρικής του αγάπης. Κι αν δει ότι υπάρχει δισταγμός για να γίνουν δεκτές οι προτάσεις του, βάζει αμέσως τις φωνές: Πώς, δεν θέλετε; Ε, τότε βγείτε μόνοι σας από την άβυσσο! Κανείς δεν έχει τη δύναμη να αντισταθεί, κι ο καθένας αφήνεται στο έλεος των πραγμάτων, παρ’ όλο που δεν έχει καμιά αμφιβολία γι’ αυτό που κρύβουν τα μέτρα αυτά, όπου κάτω από το όμορφο περίβλημα βρίσκονται τα πιο μοχθηρά σχέδια. Η παγίδα αποκαλύπτεται όταν δεν υπάρχουν πλέον χρονικά περιθώρια για να αποφευχθεί: τότε ο λαός σαν το λιοντάρι που πέφτει μέσα στα δίχτυα κρυμμένα κάτω από τα φυλλώματα, παλεύει για να τα σπάσει και το μόνο που καταφέρνει είναι να μπλέκεται περισσότερο». Ο Μαρά δολοφονήθηκε στις 13 Ιουλίου του 1793 από τη Σαρλότ Κορντέ, οπαδό των Γιρονδίνων. Η νεαρή μαχαίρωσε τον Μαρά μέσα στο μπάνιο στο οποίο περνούσε ώρες λόγω της δερματοπάθειας του. Ο Μαρά τιμήθηκε ως ήρωας και η δολοφόνος του θανατώθηκε στη λαιμητόμο. Αργότερα βέβαια το ονομά του συνδέθηκε από τους αντιπάλους του με τις αγριότητες.

Ο θάνατος του ακόμα εμπνέει συγγραφείς και καλλιτέχνες ενώ έχει αποτυπωθεί σε θεατρικά έργα, βιβλία, γλυπτά, ποιήματα και πίνακες. Στον τάφο είχαν γραφτεί τα εξής λόγια: «Unité, Indivisibilité de la République, Liberté, Égalité, Fraternité ou la mort» (Ενότητα, Δημοκρατία, Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη ή θάνατος!)

tvxs.gr

Το άρθρο Jean Paul Marat: Η «φωνή» της Γαλλικής Επανάστασης εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Κι όσα φέρνει ένα τηλεφώνημα στη μνήμη ίσως δεν τα φέρνει ο χρόνος που προηγήθηκε και που μέσα στην αγκαλιά του «έλαβαν χώρα».

Γιατί ο χρόνος κυλάει αυτόνομα, χωρίς να μοιράζει υποσχέσεις παρά μόνο αναμνήσεις, που τις σκορπάει από δω κι από κει κι όποιος προλάβει να διακρίνει αυτό που τον αφορά και να το αρπάξει. Να το κλείσει στα κουτάκια του μυαλού του, να το ποτίσει με το άρωμα του νυχτολούλουδου για να το θυμάται το καλοκαίρι, να το αρωματίσει με τη γεύση του φιλιού να το θυμάται τον χειμώνα. Μοναχικός ταξιδιώτης, ο χρόνος δίνει νόημα, όγκο, ύπαρξη στον χώρο. Δίνει χώρο για την ύπαρξή μας. Δημιουργεί τον χώρο. Και μετά, σε μια χορογραφία αέναη, προχωρούν μαζί.

Άγνωστος ο χορογράφος. Φήμες λένε πως είναι το παρελθόν… Το προηγούμενο… Το τελευτήσαν τον βίο του σε μια μοναδικότητα αδιανόητης πυκνότητας, σε μια ασύλληπτη συρρίκνωση της ύλης που περιλαμβάνει όμως μέσα της όλα όσα προϋπήρξαν.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στον απολύτως πεπερασμένο, ασήμαντο, αδιανοήτως ευρύχωρο κι ανοήτως ματαιόδοξο μικρόκοσμό μας με μόνο ένα τηλεφώνημα.
Τυχεροί όσοι το έλαβαν…
Ακόμη πιο τυχεροί όσοι το απέφυγαν…

Ουδείς γνωρίζει αν το τηλεφώνημα που αναφέρει στο ποίημά της η Μπαέζ (ποίημα και όχι απλώς τραγούδι) πράγματι έγινε, ώστε, 10 χρόνια μετά τον χωρισμό της από τον Ντύλαν, να της θυμίσει τον θυελλώδη έρωτα που έζησαν. Άβυσσος η ψυχή της γυναίκας κι ακόμη πιο άβυσσος η ψυχή της Μπαέζ όταν 10 χρόνια αργότερα μπορεί και περιγράφει με τόσο παραστατικό τρόπο αυτά που της έφερε στο νου εκείνο το τηλεφώνημα.

Η Μπαέζ έχει παραδεχτεί πως έγραψε το τραγούδι για τον Ντύλαν αλλά ακόμη κι αν δεν το είχε κάνει δεν θα είχαμε καμιά αμφιβολία γι’ αυτό ευθύς μόλις φθάναμε στους στίχους:

You burst on the scene already a legend
the unwashed phenomenon
the original vagabond…

…καθώς είναι γνωστή πλέον η ανύπαρκτη σχέση του Ντύλαν με την στοιχειώδη καθαριότητα. Το τραγούδι γράφτηκε το 1974 και κυκλοφόρησε το 1975.

Για όποιον λόγο όμως κι αν γράφτηκε, θα μένει πάντα στο μυαλό και την καρδιά μας να μας υπενθυμίζει πως αργά ή γρήγορα τα διαμάντια γίνονται σκουριά χωρίς καμία πιθανότητα παλινδρόμησης, με one way ticket ταξιδεύει ο χρόνος και μόνο η ματιά μπορεί να γυρίσει προς τα πίσω και απλώς να δει τί άφησε πίσω του χωρίς καμία δυνατότητα να επέμβει για να το αλλάξει.

Αλλά όσο αμείλικτος κι αν είναι ο χρόνος (περισσότερο ανελέητος παρά πανδαμάτωρ, όπως το παρατσούκλι που του φόρεσαν), όσο κι αν τρέχει πάντα με εμπρόσθια φορά (ποτέ δεν θα μάθουμε τί βιάζεται να προλάβει, ίσως το φως;) χωρίς να μπορεί τίποτε να του σταθεί εμπόδιο (ούτε καν η βαρύτητα, με την οποία συζευγμένος αιώνια, οι δυό τους, αποτελούν τη μοναδική σταθερά, εκείνη του χωροχρονικού πλέγματος) άλλο τόσο είναι συνεπής στο να μας σκουντάει διαρκώς ψιθυρίζοντάς μας στο αυτί «ό,τι αφήνεις σ’ αφήνει, μην ακούς τί λέει ο «σοφός» λαός περί ποδηλάτου, μη μ’ αφήνεις να περνώ χωρίς να δρας, μην αφήνεις τα διαμάντια να γίνονται σκουριά».

Και στο σημείο αυτό ας κρατήσουμε ενός λεπτού σιγή (μαζί με την ανάσα μας) για εκείνα τα τηλεφωνήματα που ποτέ δεν έγιναν.

Ας κρατήσουμε όμως «σε μιαν άκρη» και την προτροπή του χρόνου να μην αφήνουμε να γίνεται το γινάτι του.

Πηγή

Το άρθρο Diamonds and rust εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Πρόκειται για μία αληθινή ιδιοφυία. Ο Έλληνας ερευνητής ιατρός καθιερώθηκε ως ο ιδρυτής μιας νέας ιατρικής ειδικότητας, της αποφολιδωτικής κυτταρολογίας, και έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές της ιατρικής επιστήμης του 20ου αιώνα καθώς ανακάλυψε το περίφημο τεστ Παπ. Το 1995 το πορτρέτο του κόσμησε το περίφημο ελληνικό δεκαχίλιαρο και έτσι έγινε γνωστός σε πολλούς Έλληνες που μέχρι τότε αγνοούσαν την ύπαρξή του.

«Τα πρώτα χρόνια»

Ο Γεώργιος Παπανικολάου γεννήθηκε στις 13 Μαΐου του 1883 στην Κύμη της Εύβοιας. Ήταν το τρίτο παιδί του Νικόλαου Παπανικολάου και της Μαρίας Κριτσούτα. Ο πατέρας του ήταν ιατρός, ενώ διετέλεσε δήμαρχος Κύμης και βουλευτής Ευβοίας με το κόμμα του Χαρίλαου Τρικούπη.

Το 1898, σε ηλικία 15 ετών, ο Γεώργιος Παπανικολάου εισήλθε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και αποφοίτησε με άριστα το 1904, σε ηλικία μόλις 21 ετών. Στα φοιτητικά του χρόνια δεν περιορίστηκε μόνο στην ιατρική. Μελετούσε έντονα φιλοσοφία και άλλες επιστήμες. Τότε ήλθε σε επαφή με τους πρωτοπόρους των ριζοσπαστικών ιδεών και πρωτεργάτες του δημοτικισμού, Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Αλέξανδρο Δελμούζο, Δημήτρη Γλυνό, Γεώργιο Σκληρό και άλλους. Η μεγάλη του αγάπη όμως και καταφύγιο του υπήρξε η μουσική. Από πολύ μικρός ασκούταν συστηματικά στο βιολί.

Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του εντός Ελλάδος, υπηρέτησε για 2 χρόνια στον ελληνικό στρατό ως ανθυπίατρος. Έπειτα πήγε στο Μόναχο της Γερμανίας και το 1910 ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στον τομέα της κληρονομικότητας.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα γνώρισε την Ανδρομάχη Μαυρογένους, απόγονο της Μαντώ Μαυρογένους, την οποία και παντρεύτηκε στα τέλη του 1910. Προτού παντρευτούν, ο Παπανικολάου της ξεκαθάρισε ότι δεν ήθελε να κάνουν παιδιά για να μπορεί να αφιερώσει τη ζωή του στην επιστημονική έρευνα. Η Μάχη αφού το αποδέχτηκε, αναχώρησε μαζί του για τη Γαλλία. Εκεί, ο Γεώργιος Παπανικολάου εργάστηκε για ένα χρόνο ως βοηθός στο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο του πριγκιπάτου του Μονακό και το ζευγάρι τελικά επέστρεψε στην Ελλάδα στα τέλη του 1911.

Κατά την διάρκεια των βαλκανικών πολέμων 1912-1913 κατατάσσεται εθελοντής. Τότε γνωρίζει Έλληνες μετανάστες της Αμερικής που του εμπνέουν την ιδέα να αναζητήσει την τύχη του στο νέο κόσμο. Έτσι στις 19 Οκτωβρίου του 1913 ο Γεώργιος και η Μάχη φτάνουν στην Αμερική με ελάχιστα χρήματα και σχεδόν χωρίς καμία γνωριμία.

«Ο Παπανικολάου στην Αμερική»

Το πρώτο διάστημα στην Αμερική δεν κύλισε καθόλου εύκολα. Το νεαρό ζευγάρι ζούσε σε ένα δωμάτιο στην 116^η οδό. Ενώ η Μάχη δούλευε ως ράφτρα, ο Γεώργιος Παπανικολάου έβγαζε τα προς το ζην ως πωλητής χαλιών στο κατάστημα Gimbel. Συμπληρωματικά έπαιζε βιολί περιφερόμενος σε διάφορα εστιατόρια και γράφοντας για την ελληνόφωνη εφημερίδα Ατλαντίς. Λίγο αργότερα ο Παπανικολάου προσελήφθη με τη δουλειά του μικροσκόπου-βοηθού παρασκευαστή στο Νοσοκομείο της Νέας Υόρκης. Ο άνθρωπος που με τις συστάσεις του μεσολάβησε για την πρόσληψή του εκεί ήταν ο καθηγητής Μόργκαν, ο οποίος γνώριζε το έργο του Παπανικολάου στην Γερμανία και έτρεφε της εκτίμησής του.

Τελικά τον Οκτώβριο του 1914 ο Παπανικολάου προσλαμβάνεται στο πανεπιστήμιο Κορνέλ, όπου θα εργαστεί για 47 συναπτά έτη. Δύο μήνες μετά έπιασε δουλειά στο πλάι του ως βοηθός και η Μάχη. Αρχικά διεξήγαγε πειράματα για τις επιπτώσεις του αλκοόλ σε ινδικά χοιρίδια και όταν δημοσιεύτηκαν το 1916 είχαν μεγάλη απήχηση στις ΗΠΑ, κυρίως όμως λόγω της φύσης του συγκεκριμένου θέματος. Στην πορεία θέλησε να επικεντρωθεί στη διενέργεια πειραμάτων φυλετικής διαφοροποίησης, εμβαθύνοντας ακόμα περισσότερο στο επιστημονικό πεδίο της διδακτορικής του διατριβής. Τότε διαπίστωσε πως η μικροσκόπηση των κολπικών επιχρισμάτων των ινδικών χοιριδίων, ανάλογα με τη φάση της έμμηνης ρύσης, αναδείκνυε πλήθος κυτταρικών μορφών που ουδέποτε είχαν μελετηθεί μέχρι τότε. Έτσι το 1917 έθεσε τις βάσεις για τη δημιουργία ενός νέου ιατρικού κλάδου, αυτόν της αποφολιδωτικής κυτταρολογίας.

Το 1919 ο Γεώργιος Παπανικολάου είχε αρχίσει πλέον να καταξιώνεται στην κοινή συνείδηση ως ένας επιτυχημένος επιστήμονας και το 1920 ο Ελευθέριος Βενιζέλος του ζητά να επανέλθει στην Ελλάδα για να αναλάβει την έδρα της ζωολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ωστόσο, δεν ήταν ο ίδιος διατεθειμένος να θυσιάσει την καριέρα που ανοιγόταν μπροστά του για να επιστρέψει στην Ελλάδα. Ούτως ή άλλως το ζήτημα έκλεισε μετά την ήττα του Βενιζέλου στις τραγικότερες εκλογές του τόπου.

«Η ανακάλυψη του Τεστ Παπ»

Το 1920 ο Παπανικολάου άρχισε να πειραματίζεται σε κολπικά επιχρίσματα της συζύγου του, αλλά και άλλων γυναικών. Μετά από μερικά χρόνια κατάφερε να διαπιστώσει καρκινικά κύτταρα στο κολπικό επίχρισμα μιας γυναίκα με καρκίνο της μήτρας. Η στιγμή αυτή ήταν όπως εξομολογήθηκε εκ των υστέρων από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες της επιστημονικής του σταδιοδρομίας. Το 1928 αποφασίζει να δημοσιεύσει τα πρωτοποριακά του ευρήματα σε μία εργασία που όπως ήταν επόμενο, έκανε αίσθηση. Τότε συνάντησε τον έντονο σκεπτικισμό πολλών συναδέλφων του, μερικοί εκ των οποίων μάλιστα δεν δίστασαν να τον χαρακτηρίσουν ως άλλον έναν «έλληνα παραμυθά». Συναντώντας τέτοια σθεναρή αντίσταση από μέτρια πνεύματα, αποκαρδιώθηκε και αποφάσισε να εστιάσει πάλι το ενδιαφέρον του στον κλάδο της ορμονολογικής κυτταρολογίας.

Όταν το 1939 ανέλαβε ο Τζόζεφ Χίνσεϊ διευθυντής των σχολών Ανατομικής και Φυσιολογίας του Κορνέλ, θεώρησε πως η εργασία του Παπανικολάου το 1928 δεν έχρισε της ανάλογης προσοχής και προέτρεψε τον Έλληνα ερευνητή να ξεκινήσει μια συνεργασία με τον γυναικολόγο Χέρμπερτ Τρουτ επί του θέματος. Από τον Οκτώβριο του 1939 όλες οι γυναίκες που εισάγονταν στη γυναικολογική κλινική του Νοσοκομείου της Νέας Υόρκης υποβάλλονταν προαιρετικά σε τεστ Παπ. Τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά! Σε ηλικία 60 ετών ο Παπανικολάου βρισκόταν στο απόγειο της σταδιοδρομίας του και είχε γίνει διάσημος ως Dr Pap. Το περίφημο τεστ Παπ είχε γίνει πλέον απολύτως αποδεκτό ως μοναδική μέθοδος πρόληψης του καρκίνου της μήτρας.

Όμως ο Παπανικολάου δεν αναπαύτηκε στις δάφνες του αλλά συνέγραψε σωρεία εργασιών τελειοποιώντας ακόμα περισσότερο τη μέθοδο ανίχνευσης του καρκίνου που ο ίδιος ανακάλυψε. Το 1954 ολοκλήρωσε το μνημειώδες έργο του «Άτλας αποφολιδωτικής κυτταρολογίας» με το οποίο επισφράγισε την μακρόχρονη επιστημονική του διαδρομή.

«Η καταξίωση»

Το 1958 η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρία τόνισε πως η ανακάλυψη του Γεώργιου Παπανικολάου αποτελεί την πιο σημαντική και πρακτικά χρήσιμη ανακάλυψη της εποχής σχετικά με το τεράστιο πρόβλημα του καρκίνου. Το 1960 του προτάθηκε να αναλάβει τη διεύθυνση ενός κυτταρολογικού ινστιτούτου στο Μαϊάμι, στο οποίο θα δινόταν το όνομά του. Δυστυχώς δεν πρόλαβε να εγκαινιάσει το εν λόγω ινστιτούτο καθώς στις 19 Φεβρουαρίου του 1962 απεβίωσε ξαφνικά από οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου. Κηδεύτηκε στη Νέα Υόρκη, στο κοιμητήριο Κλίντον του Νιου Τζέρσεϊ.

Ολόκληρη η ανθρωπότητα θα οφείλει παγκόσμια ευγνωμοσύνη στο πρόσωπο του Γεώργιου Παπανικολάου. Το έργο του έχει διαχρονική αξία, καθώς έσωσε, σώζει και θα εξακολουθεί να σώζει αναρίθμητες ζωές. Ο Παπανικολάου αρνήθηκε να αποκτήσει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την ανακάλυψή του γιατί δεν επιθυμούσε να πληρωθεί με χρήματα για τη συμβολή του στην επιστήμη και στην ανθρωπότητα.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί σε παγκόσμια κλίμακα τον δεύτερο σε συχνότητα τύπο καρκίνου και τρίτη αιτία θανάτου στον γυναικείο πληθυσμό. Σχεδόν μισό εκατομμύριο γυναίκες νοσούν και περισσότερες από τις μισές πεθαίνουν κάθε χρόνο από τη συγκεκριμένη νόσο. Το τεστ Παπανικολάου, γνωστότερο ως “Τεστ Παπ”, αποτελεί το ισχυρότερο όπλο κατά του καρκίνου  του τραχήλου της μήτρας. Σύμφωνα με στατιστικές μετρήσεις έχει οδηγήσει σε μείωση έως και 70% των θανάτων αυτών. Η συντριπτική πλειονότητα των γυναικών που πεθαίνουν εντοπίζεται σε υπανάπτυκτες περιοχές στις οποίες οι γυναίκες δεν υποβλήθηκαν ποτέ στο Τεστ Παπ.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι την περίοδο της κατοχής 1941-1944, ο Γεώργιος Παπανικολάου συμμετείχε ως σύμβουλος στην οργάνωση «Greek War Relief Fund», μέσω της οποίας επιτεύχθηκαν μεγάλες δωρεές από φαρμακευτικές εταιρίες προς τα νοσοκομεία της δοκιμαζόμενης Ελλάδας.

Ο Παπανικολάου προτάθηκε δύο φορές για βραβείο Nobel, όμως η επιτροπή έκρινε πως η ανακάλυψη αφορά διαγνωστική μέθοδο και όχι θεραπεία. Σήμερα το λάθος της επιτροπής είναι ολοφάνερο. Η ρήση του Ιπποκράτη «το προλαμβάνειν κάλλιον θεραπεύειν» αποδεικνύεται σοφή…

Του Χρήστου Μπουτάτου*

* Επιχειρηματίας, αντιπρόεδρος Δ.Σ. της DMN A.E., κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στο Μάνατζμεντ και στη Στρατηγική Επιχειρήσεων από το LSE.

Το άρθρο Γεώργιος Παπανικολάου «Ενας Παγκόσμιος Ευεργέτης» εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Ο Γιάννης Ρίτσος γεννήθηκε στη Μονεμβασιά την πρωτομαγιά του 1909.  Ήταν το μικρότερο από τα τέσσερα παιδιά του μεγαλοκτηματία Ελευθέριου Ρίτσου και της Ελευθερίας Βουζουναρά. Το 1919 αποφοίτησε από το Σχολαρχείο της Μονεμβασιάς και το 1921 γράφτηκε στο Γυμνάσιο του Γυθείου.

Το 1934 άρχισε να αρθρογραφεί από τις στήλες του «Ριζοσπάστη» και εξέδωσε την πρώτη του συλλογή με τίτλο «Τρακτέρ» με το ψευδώνυμο Σοστίρ (αναγραμματισμό του επιθέτου του). Τον ίδιο χρόνο έγινε μέλος του ΚΚΕ, στο οποίο παρέμεινε πιστός μέχρι τον θάνατό του. Το 1935 κυκλοφορεί την δεύτερη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Πυραμίδες» και προσλαμβάνεται ως επιμελητής κειμένων στις εκδόσεις «Γκοβόστη».

Η εικόνα που συγκλόνισε τον Ρίτσο

Στις 9 Μαΐου 1936 γίνονται στη Θεσσαλονίκη αιματηρές ταραχές, κατά την διάρκεια της μεγάλης καπνεργατικής απεργίας. Την επομένη ο Ρίτσος βλέπει στο «Ριζοσπάστη» τη φωτογραφία μιας μάνας να θρηνεί το νεκρό παιδί της και παίρνει αφορμή για να γράψει ένα από πιο δημοφιλή ποίηματά του, τον «Επιτάφιο», που εκδίδεται σε 10.000 αντίτυπα, αριθμός ρεκόρ για τα εκδοτικά δεδομένα της εποχής. Με τη δικτατορία Μεταξά (1936-1940) τα τελευταία 250 καίγονται στους στύλους του Ολυμπίου Διός μαζί με άλλα «ανατρεπτικά» βιβλία.

Απόσπασμα από τον Επιτάφιο:

«Μέρα Μαγιοῦ μοῦ μίσεψες, μέρα Μαγιοῦ σὲ χάνω,
ἄνοιξη, γιέ, ποὺ ἀγάπαγες κι ἀνέβαινες ἀπάνω»
«Πῶς θὰ γυρίσω μοναχή στὸ ἐμραδιακό καλύβι;
Ἔπεσε ἡ νύχτα στὴν αὐγή καὶ τὸ στρατί μοῦ κρύβει»
«Κανείς μὴ γγίξει ἀπάνω του, παιδί μου εἶναι δικό μου.
Σιωπή∙ σιωπή∙ κουράστηκε, κοιμᾶται τὸ μωρό μου.»

Το 1960 ο Μίκης Θεοδωράκης μελοποίησε τον «Επιτάφιο» και σφραγισε τον πολιτισμό της πατρίδας μας. Ο γοητευμένος Ρίτσος, από τη δουλειά που είχε γίνει στον μελοποιημένο Επιτάφιο, θα πει κάποτε στον Θεοδωράκη:

«Ήταν τα πρώτα ποιήματα μου που είχαν μελοποιηθεί. Μου έκανε τρομερή εντύπωση, μα είναι δυνατόν η ποίηση να βρει μια πλήρη αντιστοιχία με την μουσική.

Μέχρι τίνος έλεγα ότι η κάθε τέχνη είναι αυτάρκης και δεν έχει ανάγκη από την βοήθεια της άλλης. Αλλά όταν έγραψες τον Επιτάφιο και αργότερα φυσικά την Ρωμιοσύνη που ήταν η μεγάλη δόξα σου, είπα πραγματικά ότι εδώ πέρα είναι ένας δρόμος για να πλησιάσει η ποίηση μέσο της μουσικής εκείνους τους ανθρώπους που δεν θα τους πλησίαζε ίσως ποτέ»

Ο Ρίτσος στην Κατοχή

Στη διάρκεια της Κατοχής ο Ρίτσος έζησε κατάκοιτος, παρόλα αυτά συμμετείχε στη δραστηριότητα του μορφωτικού τμήματος του ΕΑΜ και αρνήθηκε να δεχτεί χρήματα από έρανο όταν κινδύνεψε η ζωή του από τις κακουχίες το 1942. Μετά την ήττα του ΕΛΑΣ στα «Δεκεμβριανά» ακολούθησε τις δυνάμεις του στην σύμπτυξη. Περνά από την Λαμία, όπου συναντά τον Άρη Βελουχιώτη και φθάνει μέχρι την Κοζάνη, όπου ανεβάστηκε το θεατρικό του «Η Αθήνα στ’ άρματα». Το 1945 γράφει την «Ρωμιοσύνη», ένα ακόμη δημοφιλές ποίημά του, που τον μελοποίησε το 1966 ο Μίκης Θεοδωράκης.

Στην διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου εξορίστηκε λόγω της αριστερής δράσης του στο Κοντοπούλι της Λήμνου (1948), στη Μακρόνησο (1949) και στον Άγιο Ευστράτιο (1950-1951). Το 1952 επέστρεψε στην Αθήνα και πολιτεύτηκε στην ΕΔΑ. Το 1954 παντρεύτηκε την παιδίατρο, Φηλίτσα Γεωργιάδου από τη Σάμο, με την οποία απέκτησε μια κόρη, την Έρη (1955).

Η όψιμη πατρότητα του χαρίζει μεγάλη ευτυχία και γράφει για την Έρη με απέραντη αγάπη και τρυφερότητα το υπέροχο ποίημα «Πρωινό άστρο»:

«Κοριτσάκι μου,
θέλω νὰ σοῦ φέρω
τὰ φαναράκια τῶν κρίνων
νὰ σοῦ φέγγουν στὸν ὕπνο σου.

Κοιμήσου κοριτσάκι. 
Εἶναι μακρὺς ὁ δρόμος.
 Πρέπει νὰ μεγαλώσεις.
Εἶναι μακρὺς
μακρὺς
μακρὺς ὁ δρόμος.
Τὸ παιδί μου κοιμήθηκε 
κι ἐγὼ τραγουδάω…»

Το 1956 ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση ως μέλος αντιπροσωπείας διανοουμένων και δημοσιογράφων και την ίδια χρονιά τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο ποίησης για την «Σονάτα του Σεληνόφωτος». Όταν το διάβασε ο σπουδαίος γάλλος ποιητής και συγγραφέας Λουί Αραγκόν (1897-1982) αισθάνθηκε το βίαιο τράνταγμα μιάς μεγαλοφυίας» και αποφάνθηκε πως ο δημιουργός του είναι «ο μεγαλύτερος από τους ποιητές του καιρού μας που βρίσκονται στη ζωή».

Όταν ξέσπασε το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, οι φίλοι του τον ειδοποίησαν να κρυφτεί, εκείνος όμως δεν έφυγε από το σπίτι του. Τον συνέλαβαν και τον έκλεισαν στον Ιππόδρομο του Φαλήρου. Στα τέλη Απριλίου μεταφέρθηκε στη Γυάρο και αργότερα στο Παρθένι της Λέρου. Το 1973 συμμετείχε στα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

 Μετά την πτώση της δικτατορίας και τη μεταπολίτευση έζησε κυρίως στην Αθήνα, όπου συνέχισε να γράφει με πυρετώδεις ρυθμούς. Το 1975 αναγορεύτηκε σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τιμήθηκε με το μεγάλο γαλλικό βραβείο ποίησης «Αλφρέ ντε Βινί». Τον επόμενο χρόνο τιμήθηκε με το βραβείο «Λένιν» στην Μόσχα (φωτογραφία).

Ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια, αναγορεύσεις του σε διάφορα ξένα πανεπιστήμια : Μπίρμιγχαμ (1978), Καρλ Μαρξ της Λειψίας (1984) και  Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1987). Το 1986 του απονεμήθηκε το βραβείο «Ποιητής διεθνούς ειρήνης» του ΟΗΕ. Ο Γιάννης Ρίτσος έφυγε από την ζωή στις 11 Νοεμβρίου 1990, αφήνοντας πίσω του 50 ανέκδοτες ποιητικές συλλογές. Ενταφιάστηκε τρεις μέρες αργότερα στη γενέτειρά του Μονεμβασιά

Τόνια Γκόρου

Πηγή: tvxs.gr

Το άρθρο Ο ποιητής και επαναστάτης Γιάννης Ρίτσος εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Η Γκουέρνικα, όπως έχει επικρατήσει να την προφέρουμε στα Ελληνικά, βρίσκεται στη Βόρεια Ισπανία, στην επαρχία Μπισκάγια. Η ιστορία της έχει συσχετισθεί με μία από τις μεγαλύτερες φρίκες του πολέμου, αφού βομβαρδίστηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς το 1937, κατά τον ισπανικό εμφύλιο.

Το απόγευμα της 26ης Απριλίου Γερμανοί και Ιταλοί εθελοντές αεροπόροι που συνεργάζονταν με τους εθνικιστές του στρατηγού Φράνκο κατά τη διάρκεια του ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου (1936-1939), πραγματοποίησαν την πολύνεκρη αεροπορική επίθεση κατά της πόλης.

Ο βομβαρδισμός της ισπανικής αυτής πόλης ήταν μία κίνηση σε μία προσπάθεια διασφάλισης κυριαρχίας των εθνικιστών του Φράνκο στον βορά, με την κατάληψη του Μπιλμπάο.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η Γκουέρνικα, η οποία βρισκόταν σε στρατηγικό σημείο στο δρόμο για το Μπιλμπάο. Εκεί ζούσαν περίπου 5.000 άνθρωποι, αλλά και χιλιάδες Δημοκρατικοί πρόσφυγες.

Η επιχείρηση περιελάμβανε πέντε κύματα επιθέσεων, πρώτα στα περίχωρα και στη συνέχεια στο εσωτερικό της Γκουέρνικα, με βόμβες των 250 και 50 κιλών και εμπρηστικές του ενός κιλού.

Οι βομβαρδισμοί ήταν καταιγιστικοί και ανηλεείς, με αποτέλεσμα η πόλη σχεδόν να ισοπεδωθεί και από τις μεγάλες πυρκαϊές που ακολούθησαν.

Τα θύματα ανήλθαν σε 1.654 νεκρούς και 889 τραυματίες, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν οι αρχές, βέβαια ο αριθμός ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος.

Όπως παραδέχθηκε αργότερα ο ναζιστής Χέρμαν Γκέρινγκ στη Δίκη της Νυρεμβέργης, οι νεαροί πιλότοι είχαν σταλεί με διαταγή του Ράιχ για να εμποδίσουν την εξάπλωση του Κομμουνισμού, αλλά και να δοκιμαστούν σε συνθήκες μάχης.

Η πόλη έμεινε στην ιστορία κυρίως χάρη στον πίνακα του μεγάλου Ισπανού ζωγράφου Πάμπλο Πικάσο, που αποτύπωσε μοναδικά τη φρίκη του πολέμου.

Καθώς πλησίαζε η Διεθνής Έκθεση των Παρισίων του 1937, η Δημοκρατική Κυβέρνηση Μαδρίτης έκανε παραγγελία από τον μεγάλο Ισπανό ζωγράφο, Πάμπλο Πικάσο, έναν πίνακα που θα εξέθετε τις θηριωδίες του Φράνκο. Έτσι λοιπόν, το 1937, ο Πικάσο δημιούργησε την Γκουέρνικα. Προχώρησε σε πλήθος πειραματισμών (π.χ. κατά τη διάρκεια των δοκιμών ο πίνακας ήταν έγχρωμος) πριν καταλήξει στον πίνακα που όλοι γνωρίζουμε σήμερα.

Η επιλογή μόνο δύο χρωμάτων και των αποχρώσεών τους (μαύρο και άσπρο) έγινε επειδή τα άλλα χρώματα δίνουν έστω μία στοιχειώδη ομορφιά στον πίνακα, ενώ ο ζωγράφος ήθελε να αποτυπώσει κυρίως τον πόνο, την απογοήτευση, τη δυστυχία και τη φρίκη που προκαλεί ο πόλεμος.

Ο Πικάσο χρησιμοποίησε συμβολική γλώσσα για να μεταφέρει τα μηνύματα που ήθελε.

Συνοπτικά, παρατηρούμε στα αριστερά μία γυναίκα – μητέρα, η οποία κρατάει στην αγκαλιά το νεκρό μωρό της, ενώ στο στόμα της είναι σχηματισμένη μία κραυγή φρίκης. Αρκετά κοντά της (από πάνω) απεικονίζεται ένας ταύρος, ο οποίος συμβολίζει το φασισμό και τη βιαιότητα και βλέπουμε ότι όλες οι φιγούρες είναι στραμμένες προς το μέρος του, όμως αυτός κοιτάζει έξω από τα δρώμενα ατάραχος.

Πιο χαμηλά, κείται το σώμα του νεκρού πολεμιστή. Είναι διαμελισμένος. Η φιγούρα αυτή συμβολίζει τη θυσία του ισπανικού λαού και είναι η μοναδική ανδρική φιγούρα, γιατί όλο το δράμα παίζεται από γυναίκες.

Στο κέντρο βρίσκεται η μορφή ενός αλόγου που χλιμιντρίζει από τον πόνο και φαίνεται να καταρρέει. Συμβολίζει τον πληγωμένο λαό που φωνάζει ζητώντας για βοήθεια.

Η γυναίκα με την λάμπα είναι η μορφή μίας γυναίκας που βγαίνει από το παράθυρο κρατώντας μία λάμπα πετρελαίου. Συμβολίζει τον ρόλο της συνείδησης και έρχεται σε αντιπαράθεση με την ηλεκτρική λάμπα που βλέπουμε μέσα στο μάτι, η οποία δεν φωτίζει, συμβολίζοντας τον ρόλο της Ευρώπης που δεν βοήθησαν.

Προς τα δεξιά του πίνακα απεικονίζεται μία γυναικεία μορφή που, φανερά τραυματισμένη, προσπαθεί να φύγει για να γλιτώσει από τον βομβαρδισμό. Τα τριγωνάκια που περιβάλλουν την πόρτα υποδηλώνουν ότι το σπίτι καίγεται, ενώ μία μορφή εκτινάσσεται από την έκρηξη.

Πηγή

Το άρθρο Ο βομβαρδισμός της Γκουέρνικα – Η αποτύπωση της φρίκης του Πολέμου εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Τον Παπάζογλου τον γνώρισα από τον πατέρα μου. Οι δίσκοι του έπαιζαν πάντα πολύ δυνατά στο σπίτι και στο αυτοκίνητο. Τότε ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τα μεγάλα τραγούδια του: το Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ, τον Υδροχόο, το Τρελή κι αδέσποτη, το Απόψε Σιωπηλοί, το Λεμόνι στην Πορτοκαλιά, το Χαβαλεδιάρικο. Βλέποντας τον πατέρα μου να κάνει σαν μικρό παιδί ακούγοντάς τον μου δημιουργούνταν πάντα η απορία: πως γίνεται να ασκεί τέτοια γοητεία σε έναν άνθρωπο με τελείως διαφορετικά ακούσματα; Τι ήταν αυτό που τραβούσε τον πατέρα μου στον Παπάζογλου, ωστε ανάμεσα στους δίσκους των Rolling Stones, των Deep Purple, των Doors να υπάρχουν «Η Εκδίκηση της Γυφτιάς», «Τα Δήθεν» και «Το Χαράτσι»;

Ο Nίκος Παπάζογλου αποτελεί μοναδική περίπτωση μουσικού. Οι πρωτοποριακές ενορχηστρώσεις του, οι ιδιαίτεροι στίχοι, το σπάνιο ήθος του, η επίδραση που είχε στα μουσικά πράγματα, ακόμα και η εμφάνιση που είχε πάνω στην σκηνή – ‘στολή εργασίας’ την αποκαλούσε ο ίδιος- σφράγισαν αυτό που ονομάζουμε σήμερα νεωτερικό ελληνικό τραγούδι. Μαζί με τον Ρασούλη και τον Ξυδάκη ήταν αυτοί που έδωσαν την δυνατότητα στο λαϊκό τραγούδι να αναπνεύσει σε μια χρονική περίοδο που το είχε πραγματικά ανάγκη.

Παιδί οικογένειας προσφύγων από τη Μικρά Ασία γεννιέται στην Θεσσαλονίκη στις 20 Μαρτίου 1948 και από πολύ νωρίς ασχολείται με την μουσική, αρχικά ως τραγουδιστής και μέλος pop/rock συγκροτημάτων της εποχής όπως οι Μακεδονομάχοι, οι Olympians και οι Zealot. Η γνωριμία του όμως με τον Διονύση Σαββόπουλο τον καθορίζει και η συμμετοχή του στον εμβληματικό δίσκο Αχαρνής, που κυκλοφορεί το 1977 διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό την προσωπικότητα και το μουσικό του στίγμα.

Η Εκδίκηση της Γυφτιάς

Το Πάσχα του 1978 κυκλοφορεί από την Lyra «Η Εκδίκηση της Γυφτιάς», ένας δίσκος – σταθμός για την δισκογραφία. Τον υπογράφουν ο Μανώλης Ρασούλης, ο Νίκος Ξυδάκης και ο Διονύσης Σαββόπουλος ως παραγωγός. Κεντρικός ερμηνευτής των τραγουδιών είναι ο Νίκος Παπάζογλου, ενώ τραγούδια λένε και ο Δημήτρης Κοντογιάννης και η Σοφία Διαμαντή. Μετά την κυκλοφορία του δίσκου, τίποτα πια δεν θα ειναι το ίδιο στο ελληνικό τραγούδι. Είναι τέτοιος ο αέρας ανανέωσης και η δύναμη που φέρνει, που χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ένας από τους σημαντικότερους στην ιστορία της δισκογραφίας.

Σε μια εποχή όμως, που το μεταπολιτευτικό επικό πολιτικό τραγούδι μεσουρανεί, με προεξάρχοντες τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Γιάννη Μαρκόπουλο και εμβληματικούς δίσκους όπως το «Άξιον Εστί», τη «Ρωμιοσύνη», το «Χρονικό» κ.α., η «Εκδίκηση της Γυφτιάς» φαίνεται αρχικά να μην βρίσκει χώρο να περπατήσει.

Είναι «εκτός κλίματος» της εποχής. Οι εντελώς φρέσκες μουσικές του Ξυδάκη φέρνουν κάτι νέο στα αυτιά των Ελλήνων, ενώ οι στίχοι του Ρασούλη δεν έχουν τίποτα το πομπώδες, όπως αυτοί των μεγάλων μας ποιητών. Αντίθετα, είναι περισσότερο ένα «κλείσιμο ματιού» στον ακροατή και δημιουργούν μια αίσθηση απενοχοποίησης.

Νιώθω ποια είσαι όταν λες το σ’ αγαπώ
σαν μια βασίλισσα τσιγγάνα που περνάει
και μπαίνει στις καρδιές σαν να `τανε μετρό
που φωτισμένο βάζει μπρος και ξεκινάει

Τρελή κι αδέσποτη παρόλη την αγάπη
έτσι σε θέλω κι έτσι είσαι αληθινά
έλα σαν όνειρο στο άδειο μου κρεβάτι
έλα εδώ κάτω στη θλιμμένη μου καρδιά

Κι είσαι εκείνη που αν μαζί της κοιμηθώ
θα `χω ξεχάσει ποιος να είμαι και πού πάω
κι αν αφορμή `σαι συ ν’ αλλάξω εαυτό
το παρελθόν μου μπρος τα πόδια σου πετάω

Τρελή κι αδέσποτη (1978)

Παρ’ολα τα αρχικά εμπόδια,  ο δίσκος πολύ γρήγορα θα φτάσει και σε ευρύτερα ακροατήρια. Κινητήριος δύναμη ήταν η αγάπη που έδειξαν από την αρχή φοιτητές και νέοι της Θεσσαλονίκης οι οποίοι θα διαδώσουν παντού την ύπαρξή του.

Η «Λοξή Φάλαγγα»

Ο Παπάζογλου -που εκτός των άλλων ήταν και ένας τρομερός μουσικάνθρωπος, και έβαζε ο ίδιος το χέρι του στις ενορχηστρώσεις των τραγουδιών κλεισμένος επι μέρες στο «Αγροτικόν», το στούντιο ηχογραφήσεων που είχε δημιουργήσει στην Θεσσαλονίκη- έδινε μεγάλο βάρος στους μουσικούς που είχε μαζί του. Από την ορχήστρα του, την «Λοξή Φάλαγγα» όπως την έλεγε, έχουν περάσει πολύ σημαντικοί οργανοπαίχτες, που άφησαν εποχή στο ελληνικό τραγούδι. Ο Σωκράτης Μάλαμας, ο Δημήτρης Μυστακίδης, ο Μπάμπης Παπαδόπουλος από τις Τρύπες, ο μεγάλος Βαγγέλης Λιόλιος και ο Παναγιώτης Κουτσούρας στα μπουζούκια, ο Νίκος Οικονομίδης στο βιολί είναι μόνο μερικοί από τους μουσικούς που έπαιζαν στα θρυλικά του Live.

Μαζί του όργωναν την Ελλάδα. Διαλαλούσαν τα τραγούδια του στα πιο απομακρυσμένα μέρη. Στην Νίσυρο, την Σύμη, την Ικαρία, στην άγονη γραμμή. Χωρίς να χει τις εταιρείες και τις διαφημιστικές απο πίσω του, ο μόνος τρόπος να επικοινωνήσει τα τραγούδια του ήταν η άμεση επαφή με τον κόσμο.

Η επίδρασή του στο ελληνικό τραγούδι

Το διαφορετικό και πραγματικά νέο ύφος που εισήγαγε ο Παπάζογλου χτύπησε σαν τυφώνας το ελληνικό τραγούδι και έδωσε τεράστια ώθηση στην εξέλιξή του. Νέοι μουσικοί επηρεάστηκαν και εμπνεύστηκαν από την πορεία του ενώ πολλοί βρέθηκαν στην ορχήστρα του. Η αποκαλούμενη και «Σχολή της Θεσσαλονίκης» ήταν ουσιαστικά δημιούργημά του και ονόματα όπως ο Σωκράτης Μάλαμας, ο Θανάσης Πακωνσταντίνου, ο Ορφέας Περίδης κ.α. είδαν στο πρόσωπό του τις επιρροές που χρειάζονταν για να ξεκινήσουν.

Ο Παπάζογλου, αν και άφησε μεγάλη κληρονομιά, λείπει σήμερα όσο ποτέ από το ελληνικό τραγούδι. Λείπουν οι θρυλικές του ζωντανές εμφανίσεις· αυτά τα πανηγύρια που οργάνωνε σε όλη την Ελλάδα. Αλλά αυτά που λείπουν περισσότερο είναι το ήθος του ως δημιουργός και άνθρωπος, η ταπεινότητα και η σκληρή δουλειά. Και ίσως αυτά τα χαρακτηριστικά τελικά εκτιμούσαν άνθρωποι σαν τον πατέρα μου.

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο μηνιαίο ένθετο του Νόστιμον Ήμαρ στις 13.5.2017

Κώστας Βλαχόπουλος

Πηγή: nostimonimar.gr

Το άρθρο Νίκος Παπάζογλου: «Το κόκκινο φουλάρι μ’ ένα μπλουτζιν παλιό» εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Υπήρξε ένα από τα πιο φωτεινά γυναικεία σύμβολα του 20ού αιώνα αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο νοείται η γυναίκα. Η ζωή και η σκέψη της Σιμόν ντε Μποβουάρ ξέφευγαν από τα στενά φεμινιστικά πλαίσια, περιπλέκονταν με τον υπαρξισμό, την Αριστερά, τη σεξουαλική απελευθέρωση, τη Γαλλική διανόηση και επηρέασαν σε επίπεδο ιδεών και φαινομένων την κοινωνία.

Η Σιμόν γεννιέται στις 9 Ιανουαρίου 1908 στο Παρίσι, μεγαλώνει σε ένα συντηρητικό, μεγαλοαστικό και καθολικό περιβάλλον και σε μικρή ηλικία θέλει να γίνει καλόγρια. Στα 14 της χρόνια περνάει μια σημαντική υπαρξιακή κρίση που την απομακρύνει μια και καλή από το Θεό και την εθίζει στη φιλοσοφική αναζήτηση. Το πάθος της για τη φιλοσοφία την οδηγεί στα έδρανα της École Normale Supérieure, όπου ξεχωρίζει για την ανατρεπτική της σκέψη και το 1921 γνωρίζει τον Ζαν-Πωλ Σαρτρ.

Αποτελεί ειρωνεία το γεγονός πως η «μητέρα του φεμινισμού» έχει αποτυπωθεί στη συνείδηση πολλών ως η σύντροφος ενός σπουδαίου άντρα, αλλά η σχέση της Μποβουάρ με τον Σαρτρ, τόσο στον έρωτα όσο και στη φιλοσοφία, είναι ιδιαίτερη, αμφίδρομη και ανεξάρτητη. Ως ζευγάρι, μένουν σε διαφορετικά σπίτια και ως ερωτικοί σύντροφοι, διατηρούν ανοιχτές ερωτικές σχέσεις με άλλους ανθρώπους, ενίοτε και όλοι μαζί, καταστάσεις που η Μποβουάρ θα εξιστορήσει μέσα από το λογοτεχνικό της έργο.

Ο ελεύθερος έρωτας και η αυτοδιάθεση του σώματος βρίσκονται στην καρδιά της σχέσης τους και η λέξη «γάμος» αποτελεί ένα «κακό αστείο». Όταν το 1931 ο Σαρτρ ζητά από τη Μποβουάρ να παντρευτούν –για πρακτικούς κυρίως λόγους– η Γαλλίδα είναι κάθετη: «ο γάμος είναι περιορισμός, αστικοποίηση, αλλά και θεσμοθετημένη παρέμβαση του κράτους στην ιδιωτική ζωή των πολιτών».

Για να κερδίσει την οικονομική ανεξαρτησία της, η Σιμόν γίνεται καθηγήτρια, αλλά το ναζιστικό κατοχικό καθεστώς την απολύει το 1943, επειδή υποστηρίζει τη σχέση μαθήτριάς της με Ισπανό εβραϊκής καταγωγής. Κατά τη διάρκεια της κατοχής, η Μποβουάρ έρχεται σε επαφή με τον Καμύ, τον Ζενέ, τον Πικάσο και άλλα «αντιστασιακά στοιχεία» του Παρισιού, ενώ παίρνει μέρος στην οργάνωση ‘Σοσιαλισμός και Ελευθερία’ που ιδρύει ο Σαρτρ στα πλαίσια της αντίστασης.

Συχνάζει στο θρυλικό παρισινό καφέ Les Deux Magots, όπου οι πολιτικές και φιλοσοφικές συζητήσεις της με τον Σαρτρ και τους υπόλοιπους μένουν στην ιστορία. Όταν ο πόλεμος τελειώνει, αρχίζει η χρυσή εποχή για τη Σιμόν, που εκδίδει μαζί με τον Σαρτρ το πολιτικό περιοδικό ‘Les Temps Modernes’ στις σελίδες του οποίου αντανακλάται η ανατρεπτική της σκέψη πάνω στην πολιτική, τη φιλοσοφία και το γυναικείο ζήτημα. Είναι χαρακτηριστικό πως οι συντηρητικοί και καθολικοί κύκλοι της Γαλλίας την βλέπουν ως «πορνογράφο» και ως «νυμφομανή».

Στα μέσα του 1949, η Σιμόν ντε Μποβουάρ δημοσιεύει ‘Το Δεύτερο Φύλο’ (Le Deuxième Sexe), ένα έργο που σήμερα είναι γνωστό ως «η βίβλος του φεμινισμού» και που, σε κάθε περίπτωση, δίνει μια ριζοσπαστική ερμηνεία στο τι είναι γυναίκα. Για πρώτη φορά, η ταυτότητα της γυναίκας παρουσιάζεται ως κάτι μη φυσικό και μη δεδομένο, ως ένα κοινωνικό κατασκεύασμα που συντηρεί συγκεκριμένες σεξουαλικές σχέσεις εξουσίας: «Γυναίκα δε γεννιέσαι, γίνεσαι».

Υπό το πρίσμα του υπαρξισμού, η Μποβουάρ βλέπει τη Γυναίκα ως το σημαντικότερο παράδειγμα του κοινωνικού «Άλλου», ως μία ύπαρξη που ιστορικά ορίζεται σαν το αδύναμο, αφύσικο και μη ομαλό αντίθετο του Άντρα και το γεγονός αποτελεί τη ρίζα της καταπίεσης των γυναικών. Η θεώρηση αυτή είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία θα στηριχθεί η μετέπειτα φεμινιστική λογοτεχνία, που περιστρέφεται γύρω από το κοινωνικό κατασκεύασμα της θηλυκής ταυτότητας και την έννοια του σεξουαλικού «Άλλου».

Κάπως έτσι, η Σιμόν αναδεικνύεται σε αρχιέρεια του φεμινισμού κατά την ταραγμένη δεκαετία του ’60, ένα κίνημα που έχει ξεφύγει από τη διεκδίκηση ψήφου και ίσων δικαιωμάτων και θέλει να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι γυναίκες. Παράλληλα, θεωρείται παραδειγματική η στάση που κρατάει σε πολιτικά τεκταινόμενα όπως ο γαλλοαλγερινός πόλεμος.

Το έργο της Μποβουάρ είναι πολυδιάστατο, αφού περιλαμβάνει από πολιτικές θέσεις και φιλοσοφικά δοκίμια μέχρι μυθιστορήματα, βιογραφίες και θεατρικά έργα. Η αλληλοεπιρροή με το Σάρτρ είναι εμφανής σε πολλές περιπτώσεις, τόσο στα κείμενα της Μποβουάρ, όσο και σε αυτά του Σάρτρ, ακόμα και στο μεγαλούργημά του «Το Είναι και το Μηδέν».

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ πεθαίνει στις 14 Απριλίου 1986 από πνευμονία και θάβεται στο νεκροταφείο Μονπαρνάς του Παρισιού, δίπλα στον αγαπημένο της Σαρτρ.

Πηγή

Το άρθρο Σιμόν ντε Μποβουάρ: Γυναίκα δε γεννιέσαι, γίνεσαι εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

(Χρήστος Παπαμιχάλης, toradiofono.gr)

Σσσσσσσ… Ας χαμηλώσουμε τους τόνους. Δεν είναι για δικές μας ντουντούκες και μεγάφωνα ετούτη η βδομάδα. Και με λιγότερα ντεσιμπέλ τα τύμπανά μας εξίσου αρκετά θα πάλλονται. Μια προτροπή: να τραβήξουμε για λίγο τον κόσμο απ’ την πρίζα. Δίχως περιττούς ήχους να περπατήσουμε πλάι σε Κάποιον που πόνεσε για να μας πείσει να κάνουμε τα πάντα ώστε να μην πονάμε. Να μην πονάμε εμείς αλλά κυρίως να μην πονάμε τους άλλους.

Να στεγνώσει για λίγο η γλώσσα μας, να ρίξουν την παραγωγή σάλιου οι αδένες μας. Ας μη μιλήσουμε και μια ώρα, ας ακούσουμε μόνο. Και σ’ αυτή τη σιωπή ας σκεφτούμε. Ευκολότερη πάντα η σκέψη στην ησυχία. Ας σκεφτούμε τρόπους να δώσουμε, να χαρίσουμε, να προσφέρουμε. Τι; Αγάπη βλάκες! Αγάπη.

Όλα λάθος τα κάνουμε. Λες και γεννηθήκαμε με το χέρι τεντωμένο και η αντίθετη στη φυσική του στάση κίνηση, είναι να το μαζεύουμε προς το σώμα μας. Προς την τσέπη μας. Διαρκώς ζητάμε, διαρκώς θέλουμε. Ένα κεφάλι γεμάτο απαιτήσεις. Και το “δίνω”; Το “κερδίζω” -σε ψυχική υγεία, σε εσωτερική γαλήνη- “δια της άνευ όρων προσφοράς”; Νομίζουμε το πέρασμα μας από ετούτον τον πλανήτη θα μετρηθεί με τοίχους και ρόδες και χρυσό. Νομίζουμε, οι ανίδεοι, ότι μια μέρα θα βγάλουμε το τελευταίο μας εισιτήριο με τον οβολό που θα σφίγγουμε στο χέρι μας. Το τραγούδησε όμορφα ο Θηβαίος κάποια στιγμή: ποιους έχουμε ξεδιψάσει θα μας ρωτήσουν. Έτσι θα ανοίξουμε την πόρτα για το παραπέρα. Με το ποτήρι νερό που γεμίσαμε σε κάποιον που είχε ανάγκη τη δροσιά. Οι γόμες στέκουν δίπλα μας, σε κάθε μικροστάση μας. Δεν είναι τίποτα, ας ρίξουμε λιγάκι τον εγωισμό μας, ας παραδεχτούμε τις ανορθογραφίες μας. Μια να πιάσουμε στο χέρι και να σβήσουμε μερικές απ’ τις μουτζούρες μας, η αρχή έχει γίνει.

Μπερδεμένα στο μυαλό μας. Όλα τα έχουμε μπερδέψει. Κουβάρια που μαζί τους έπαιξαν για ώρες τα αιλουροειδή μιας σαβάνας. “Αν το συμφέρον μου δεν είναι αυτό των υπολοίπων; Αν η οικογένειά μου πληγεί με τη διευκόλυνση κάποιας άλλης οικογένειας; Αν οι μέρες μου δεν ταυτίζονται με το φως των ημερών των διπλανών μου”; Τόσα ξοδεμένα ερωτηματικά!

Γιατί άνθρωπέ μου; Γιατί δυσκολεύεις τις εξισώσεις σου; Βάλε τη σωστή σταθερά και βρες αποτέλεσμα. Ποιος ο λόγος να μιλάμε για “δικό μου” και “δικό σου” και “δικό του”; Γδύσου, πήγαινε σε μια παραλία, σε ένα βουνό, κάπου ερημικά. Μόνο εσύ και η φύση. Πήγαινε και στάσου εκεί και κοίτα τριγύρω. Πες μου τώρα: υπάρχουν κτητικές αντωνυμίες; Πες μου, για πόσους ακόμη αιώνες θα σφάζεις και θα πονάς και θα διεκδικείς για να έχεις; Να έχεις τι; Για πόσον καιρό; Σκέψου! Σκέψου πριν απαντήσεις.

Αγάπη είναι η γιορτή του κόκκινου χρώματος και η ανοιχτή πρόσκληση στο πάρτι της σε όλα τα υπόλοιπα χρώματα. Είναι μια όμορφή λέξη που φλερτάρει στην προφορά της αλλά θεώνεται στη σημασία της. Είναι το “κλικ” μιας ζώνης διάσωσης που δένει και τα δύο σώματα που σώζουν και σώζονται εξαιτίας της. Αγάπη είναι η ομορφότερη θέα που είχε ποτέ παράθυρο σε αυτόν τον κόσμο αλλά και η αιτία κάποιος να ανοίξει το συγκεκριμένο παράθυρο και να σταθεί να κοιτάξει τη θέα. Είναι ένα πηγαινέλα εποχών, μια αρμονική διαδοχή ζέστης-κρύου, αγκαλιάς-δροσιάς.

Η Αγάπη, ετούτες τις μέρες, ξεφυλλίζει την ιστορία της. Πηγαίνει πίσω, τότε που κατ’ εντολήν υποδείχτηκε, τότε που αμίμητα διδάχτηκε, τότε που και έναντι ποινής θανάτου υποστηρίχτηκε. Συμβολικά, κάθε χρόνο, αφιερώνουμε σε Αυτόν που θυσίασε τη ζωή του για να φωταγωγήσει τη σημασία της, μια βδομάδα. Και μέσα σ’ αυτήν κλείνουμε μιαν αφήγηση  που θα μπορούσε να διαρκεί αιώνες.

Αυτό θα πει η Εβδομάδα αυτή. Αυτό είναι η Μεγάλη Εβδομάδα: η κορύφωση μιας θείας -αλλά και ταυτόχρονα της πιο ανθρώπινης- μουσικής πράξης. Όλες οι νότες στην καλύτερη σειρά που μπήκαν ποτέ. Στην πιο εύ-μορφη, στην πιο εύηχη. Τα πόδια μας πατάν στα χνάρια κάθε μέρας, απ’ τη Δευτέρα ως το Σάββατο το βράδυ, χωρίς θόρυβο, χωρίς βάρος, δίχως διακριτή ενόχληση. Αφήνουμε τα πάθη ανέγγιχτα απ’ την παρουσία μας, τα κάνουμε όμως κτήμα μας. Ιδρώνουμε και βογκάμε και πονάμε και κλαίμε μαζί τους. Αυτά μπαίνουν σε εμάς, όχι εμείς στην εικόνα τους. Οδηγούμαστε προς την Ανάσταση από οδοδείκτες αλάθευτους. Στην πορεία μας σημειώνουμε το στίγμα μας με αγκαλιές. Μετανιώνοντας για λάθη, συγχωρώντας, προσευχόμενοι στα στήθη αυτών που διαλέξαμε. Δεν έχει άλλο τρόπο. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Μόνον αυτός. Αν δεν το καταλαβαίνουμε από μόνοι μας, ας σωπάσουμε να ακούσουμε. Η Βδομάδα από μόνη της θα μας το φωνάξει.

Να ανακεφαλαιώσω; Πάμε απ’ τη αρχή: Τα βήματα της Μεγάλης Βδομάδας είναι σαν του δολοφόνου πίσω μας πάνω στην παχιά μοκέτα∙ σχεδόν άηχα! Οι μέρες της μπαίνουν, βγαίνουν και το καταλαβαίνουμε απλά από ξεφυλλισμένα ημερολόγια. Η φωνακλάδικη χαρά κάθεται στο παγκάκι στην άκρη του δρόμου και σέβεται τον σιωπηλό πόνο της οδοιπόρου μπροστά της! Δεν έχει τίποτα το μεγαλόσχημο ετούτο το εφταήμερο. Ισοϋψή αισθήματα μας συστήνονται και κάθονται πλάι-πλάι για να βεβαιωθούμε για την α-λήθεια τους. Ένα το μήνυμα των ημερών: να μην ξεχνάμε! Να διατηρούμε ισχυρή τη μνήμη μας. Να θυμόμαστε ΠΑΝΤΑ ότι κάποιος ήρθε και μιλούσε για αγάπη και εμείς, στις χειρότερες στιγμές της φυλής μας, τον συλλάβαμε, τον βασανίσαμε, τον σταυρώσαμε. Απλά αυτό: Εκείνος αγάπη – Εμείς μίσος. Ίσως όλο ετούτο να μας σπρώξει προς μια συγνώμη. Μία στη ζωή μας. Όλο και κάποιος θα ‘ναι κοντά για να του την πούμε!

ΥΓ. Το κείμενο δεν κάνει Ιστορία ούτε διδάσκει Θρησκευτικά. Μιλάει απλά για αγάπη μέσα απ’ τους συμβολισμούς των ημερών και τα γραπτά για τη ζωή κάποιου που διάλεξε να πεθάνει χάριν αυτής.

Από το Πρόβατο όχι Αρνί

Πηγή 

Το άρθρο Αγάπη γαμώτο! Πώς αλλιώς να αναστηθούμε; εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης γεννήθηκε στις 11 Μαρτίου του 1922. Υπήρξε ένας σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής, που έδρασε και δημιούργησε στη Γαλλία. Από τους σημαντικότερους στοχαστές του 20ου αιώνα, συνένωσε στο έργο του την πολιτική, τη φιλοσοφία και την ψυχανάλυση. Αποκλήθηκε «φιλόσοφος της αυτονομίας», υπήρξε συγγραφέας του σημαντικού βιβλίου «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας» και συνιδρυτής του περιοδικού «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1922 και την ίδια χρονιά, ένα μήνα πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οικογένεια του μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Σημαντικές ήταν οι επιρροές από το οικογενειακό του περιβάλλον. Ο πατέρας του, είχε λατρεία για τη μόρφωση, ήταν άθεος και αντιβασιλικός. Η μητέρα του, είχε ιδιαίτερη μόρφωση, λάτρευε τη μουσική. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης άρχισε να διαβάζει φιλοσοφία από την ηλικία των 11-12 ετών, ενώ πρωτοήρθε σε επαφή με την μαρξιστική σκέψη σε ηλικία 13 ετών, οπότε και γεννήθηκε και το ενδιαφέρον του τόσο για την σκέψη όσο και για την πολιτική.

Τελείωσε το Γυμνάσιο στα 15, βαθύτατα επηρεασμένος από τις αναγνώσεις του. Ανήλικος ακόμα, συμμετείχε σε παράνομη κομμουνιστική οργάνωση και φυλακίστηκε από τη δικτατορία του Μεταξά. Όταν αφέθηκε ελεύθερος, γράφτηκε επισήμως στο ΚΚΕ, το 1941, αλλά η παραμονή του ήταν πολύ σύντομη. Εγκατέλειψε το ΚΚΕ και εντάχθηκε στην τροτσκιστική ομάδα του Σπύρου Στίνα, του οποίου ήταν τεράστιος θαυμαστής. Το 1945 έφυγε με το θρυλικό, νεοζηλανδέζικο πλοίο «Ματαρόα», με προορισμό το Παρίσι κι εκεί εγκαταστάθηκε για την υπόλοιπη ζωή του.

Έκτοτε θα ερχόταν στην Ελλάδα για προσωρινή διαμονή, κυρίως τα καλοκαίρια, στην αγαπημένη του Τήνο. Στο Παρίσι δημιούργησε την ομάδα «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» και εξέδιδε το ομότιτλο περιοδικό μέχρι το 1965. Έπειτα ήρθε ο Μάης του 1968. Ο Καστοριάδης έκανε την αυτοκριτική του: «η ιδέα που είχαμε, ότι το κοινό του περιοδικού ήταν απλώς παθητικοί καταναλωτές, δεν ήταν σωστή». Το 1970 απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα και μπορούσε πλέον να εκδίδει τα κείμενά του επώνυμα. Μέχρι τότε αναγκαζόταν να χρησιμοποιεί ψευδώνυμα….

Το τραγούδι του Ρασούλη για τον Καστοριάδη

Το άρθρο Κορνήλιος Καστοριάδης: Ο φιλόσοφος της αυτονομίας εμφανίστηκε πρώτα στο PANCRETA ∙ Ειδήσεις, άρθρα & προτάσεις.