Nατιέζντα Προκόφιεβνα Σούσλοβα (1843-1918) – Η πρώτη γιατρός της Ρωσίας
Οι γονείς της ήταν δουλοπάροικοι, ο πατέρας της χάρη στο μυαλό και την επιμονή του εξαγόρασε την ελευθερία για τον εαυτό του και την οικογένειά του. Μετακόμισε μαζί με την οικογένειά του στην Αγία Πετρούπολη όπου οι κόρες του Πολίνα και Ναντιέζντα συμμετείχαν ενεργά σε επαναστατικές ομάδες που δρούσαν ενάντια στον αυταρχισμό του τσαρικού καθεστώτος.
Στη Ρωσία από το 1869, μετά από προσπάθειες ακαδημαϊκών και την επιμονή πολλών γυναικών, τα πανεπιστήμια και άλλες ανώτατες σχολές δεχόταν γυναίκες φοιτήτριες ως “ακροάτριες”. Οι γυναίκες είχαν το δικαίωμα να παρακολουθούν διαλέξεις χωρίς όμως να τους επιτρέπεται να δίνουν εξετάσεις και να παίρνουν πτυχίο. Οι άντρες – φοιτητές σφύριζαν όταν αυτές εμφανίζονταν στις αίθουσες των πανεπιστημίων και τις ειρωνεύονταν, λέγοντάς τους πολλά υποτιμητικά και κακεντρεχή σχόλια. Αυτές οι συνθήκες δεν σταμάτησαν τη Ναντιέζντα Σούσλοβα που στόχος της ήταν να γίνει γιατρός. Το 1864, στα είκοσι ένα της χρόνια πήγε στη Ζυρίχη για να σπουδάσει ιατρική.
“Όταν έφτασα στη Ζυρίχη με απέρριψαν κατηγορηματικά, λέγοντάς μου ότι γυναίκα – φοιτήτρια είναι κάτι το ανήκουστο. Οι κύριοι καθηγητές της ιατρικής σχολής σχημάτισαν ειδική επιτροπή για να αποφασίσει για το θέμα μου. Ο καθηγητής Μπρόμερ με χαιρεκακία μου ανακοίνωσε την απόφαση “Δεχόμαστε τη δεσποινίδα Σούσλοβα ως φοιτήτρια στο πανεπιστήμιο μας μόνο και μόνο γιατί αυτή η πρώτη προσπάθεια μιας γυναίκας θα είναι και η τελευταία”. Ω! Πόσο λάθος κάνουν! Θα με ακολουθήσουν χιλιάδες γυναίκες!” (απόσπασμα από το ημερολόγιο της Ν. Σούσλοβα)
Την ίδια εκείνη μέρα που έγινε δεκτή από το πανεπιστήμιο έξω από το διαμέρισμά της στη Ζυρίχη μαζεύτηκαν Ελβετοί φοιτητές που σφύριζαν και έριχναν πέτρες στα παράθυρα του διαμερίσματος της σπάζοντας τα τζάμια. Όταν το 1867 στα είκοσι τέσσερα της χρόνια ήταν έτοιμη να δώσει εξετάσεις για να πάρει τον τίτλο του γιατρού, στη Ζυρίχη έφτασαν επιστήμονες από τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία για εξετάσουν τις γνώσεις της. Η Ναντιέζντα Σούσλοβα πήρε το πτυχίο της Ιατρικής και τον τιμητικό τίτλο της πρώτης γυναίκας γιατρού στη Ρωσία.
Η Νατιέζντα Σούσλοβα είναι χαρακτηριστική εκπρόσωπος της γενιάς του 60 του 19ου αιώνα, οι άνθρωποι αυτοί προέρχονταν από διάφορα κοινωνικά στρώματα ήταν μορφωμένοι και οικονομικά ανεξάρτητοι, στη Ρωσία τους ονόμαζαν ραζνοτσίντσι (Разночинцы). Ήταν η ριζοσπαστική νεολαία που είχε όραμα για τη ρωσική κοινωνία την ελευθερία και τη χειραφέτηση των γυναικών. Οι νέοι αυτοί άνθρωποι στρέφονταν στην επιστήμη και την ελευθερία.
“_Με αποκαλείται φαντασιόπληκτη, ρωτάτε τι θέλω από τη ζωή; Δεν θέλω ούτε να εξουσιάζω, ούτε να υποτάσσομαι, δεν θέλω να κοροϊδεύω, ούτε να προσποιούμαι, δεν θέλω να κοιτάζω ποια είναι η γνώμη των άλλων, να διεκδικώ αυτό που με συμβουλεύουν οι άλλοι, όταν αυτό δεν το έχω ανάγκη η ίδια. Δεν έχω συνηθίσει στα πλούτη, εμένα προσωπικά δεν μου χρειάζονται, γιατί να τα επιζητώ, μόνο επειδή κάποιοι θεωρούν ότι αφού αρέσουν στον καθένα θα πρέπει να αρέσουν και σε μένα;(…) Για κάτι που δεν μου είναι απαραίτητο εμένα της ίδιας, δεν θυσιάζω τίποτα, όχι μόνο δεν θυσιάζω τον εαυτό μου, αλλά ούτε το μικρότερο καπρίτσιο μου. θέλω να είμαι ανεξάρτητη και να ζήσω με τον δικό μου τρόπο (…) Δεν θέλω να ζητάω από κανέναν τίποτα, θέλω να μην εμποδίζω την ελευθερία κανενός και θέλω να είμαι κι η ίδια ελεύθερη” (Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Νικολάι Τσερνισέβσκι . Τι να κάνουμε;)
Ο Φιόντορ Ντοστογιέβσκι αλληλογραφούσε με τη Νατιέζντα Σούσλοβα και όχι μόνο τη σεβόταν και τη θαύμαζε αλλά μάθαινε πολλά από αυτήν για την νέα γενιά και τις αντιλήψεις της, στρέφοντας το ενδιαφέρον του σε αυτούς τους πρωτοπόρους νέους ανθρώπους που είχαν όραμα την εξέλιξη και την καλλιέργεια.
Η Νατιέζντα Σούσλοβα με την επιμονή και το λαμπρό μυαλό της αναδείχθηκε σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές προσωπικότητες της εποχής της, των προικισμένων γυναικών που δεν τις συνέθλιψε το βάρος του γάμου, της μικροαστικής υποκρισίας και των προκαταλήψεων
