Μενταβούχα – Το μεθυστικό ποτό από μέλι
Στις 25 Ιανουαρίου, όταν το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας γιορτάζει την ίδρυσή του, ο πρύτανης του πανεπιστημίου κερνά τους φοιτητές μενταβούχα, το αρχαίο αυτό ποτό που φτιάχνεται από μέλι.
Στη Ρωσία από τα παλιά χρόνια ήταν ιδιαίτερα αγαπητό αυτό το ελαφρώς αλκοολούχο ποτό που ονομαζόταν “πόσιμο μέλι” (питный мёд) ή μενταβούχα (медовуха). Παρασκευαζόταν από αραιωμένο με νερό μέλι, που το έβραζαν προσθέτοντας χούμελη και το άφηναν να ωριμάσει μαζί με φύλλα από αρωματικά φυτά, χυμό μούρων ή μπαχαρικά. Με τον τρόπο αυτό γινόταν η ζύμωση που δημιουργούσε το αλκοόλ.
Η Μενταβούχα, γλυκιά και δυναμωτική ήταν στην αρχαία Ρωσία, το ποτό των θεών. Το “πόσιμο μέλι” αναφέρεται στα μεσαιωνικά χρονικά, όταν περιγράφονται τα πλουσιοπάροχα τραπέζια που πρόσφεραν οι βασιλιάδες. Στο χρονικό του Νέστορα “Ιστορία των περασμένων χρόνων” (12ος αιώνας), αναφέρεται ότι πριν τη μάχη οι πολεμιστές της βασίλισσας Όλγας γλεντούσαν, τραγουδούσαν και έπιναν μέλι. Οι ευεργετικές ιδιότητες του φυσικού αυτού θησαυρού, ήταν πολύ καλά γνωστές από την αρχαιότητα.
Στα ρωσικά λαϊκά παραμύθια ο σταθερός επίλογος, με το ευτυχισμένο τέλος και τον γάμο του ερωτευμένου ζευγαριού, περιέχει πάντα το γλυκό “πόσιμο μελι”.” Ήμουνα κι εγώ εκεί, έπινα μέλι και μπύρα,τα μουστάκια μου βρέχτηκαν αλλά τίποτα δεν γεύτηκα”. Το παραμυθιακό τέλος περιέχει τη γλύκα του μελιού και το ψέμα του παραμυθιού.
Η γλυκιά μενταβούχα είχε πάντα θέση στα εορταστικά τραπέζια και για την υπέροχη γεύση της αλλά και γιατί ήταν ένας τρόπος απολύμανσης του νερού, όπως άλλωστε και η μπίρα και το κβας. Μέχρι και τον 19ο αιώνα το πόσιμο νερό ήταν σοβαρό πρόβλημα, ιδιαίτερα στις πυκνοκατοικημένες πόλεις, όπου δεν υπήρχε εύκολη πρόσβαση σε πηγές καθαρού νερού. Ένας από τους τρόπους απολύμανσης του νερού ήταν η ζύμωση. Για τον λόγο αυτό, τα ποτά όπως η μπύρα, το κβας, η μενταβούχα και άλλα ποτά που γίνονταν με ζύμωση από μούρα ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή. Ωστόσο για να παρασκευαστεί η μενταβούχα, απαιτούνταν μεγάλες ποσότητες μελιού, πράγμα που σήμαινε ότι η τιμή του ποτού αυτού ήταν πολύ υψηλή.
Τον 19ο αιώνα η πρόσβαση σε καθαρό νερό έγινε ευκολότερη και παράλληλα η τιμή του κρασιού έπεσε σημαντικά,για αυτό η μενταβούχα σιγά σιγά ξεχάστηκε. Στα μέσα του 20ου αιώνα, στην αρχαία πόλη Σούζνταλ άρχισαν να παρασκευάζουν και να προωθούν το “πόσιμο μέλι” κι έτσι η μενταβούχα ξαναμπήκε στη αγορά και στη μόδα.
Παρόλο που η μενταβούχα δεν άντεξε στον χρόνο και η αναβίωσή της ήταν τεχνιτή, εντούτοις η επανεμφάνισή της στους εορτασμούς για την ίδρυση του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας δεν είναι καθόλου τυχαία. Το “πόσιμο μέλι” ή μενταβούχα αποτελεί σημαντικό στοιχείο του παρελθόντος πολιτισμού και της λαϊκής παράδοσης της Ρωσίας που υπενθυμίζει στους φοιτητές την καταγωγή και την ταυτότητά τους.
