Κατερίνα Σπυριδάκη: «Η αναπηρία είναι ζήτημα δικαιωμάτων. Όχι φιλανθρωπίας, ούτε δικαιώματα με αστερίσκους»
Τη βαθιά πολιτική διαφορά ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία ως προς τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία ανέδειξε η Βουλευτής Λασιθίου, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά την τοποθέτησή της στην Ολομέλεια της Βουλής, στη συζήτηση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με τίτλο «Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής και άλλες διατάξεις».
Η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε ότι το κόμμα στηρίζει κάθε θετική μεταρρύθμιση που βελτιώνει την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία, ξεκαθάρισε όμως ότι η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται σε επικοινωνιακές εξαγγελίες και αποσπασματικές παρεμβάσεις. Όπως τόνισε, η πραγματική αξιολόγηση ενός νομοσχεδίου δεν γίνεται από τον τίτλο του ούτε από τα κυβερνητικά δελτία Τύπου, αλλά από το αν αλλάζει ουσιαστικά τη ζωή των ανθρώπων που αφορά.
Ξεκινώντας την ομιλία της, έθεσε το πολιτικό πλαίσιο μέσα από το οποίο το ΠΑΣΟΚ προσεγγίζει συνολικά τις πολιτικές για την αναπηρία.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Μια από τις βασικές διαφορές ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και στο ΠΑΣΟΚ είναι μια βαθιά πολιτική και ποιοτική διαφορά. Και αυτή η διαφορά αποδεικνύεται σε κάθε στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας, από τη συνδιαμόρφωση με την κοινωνία και τους ανθρώπους που το κάθε νομοσχέδιο αφορά μέχρι τη μετέπειτα αξιολόγηση της εφαρμογής του. Γιατί για εμάς η αξία ενός νομοσχεδίου δεν κρίνεται από τον τίτλο, δεν κρίνεται από τα δελτία Τύπου της Κυβέρνησης. Κρίνεται από ένα απλό ερώτημα: αν θα αλλάξει τη ζωή των ατόμων με αναπηρία στην καθημερινότητα από την επόμενη μέρα.»
Στη συνέχεια περιέγραψε τη σημερινή πραγματικότητα που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία, επικαλούμενη τα στοιχεία της ΕΣΑμεΑ, τα οποία, όπως σημείωσε, αποτυπώνουν μια καθημερινότητα φτώχειας, αποκλεισμού και άνισης πρόσβασης στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες.
«Η ίδια η ΕΣΑμεΑ περιγράφει σήμερα ένα τετράπτυχο περιθωριοποίησης των ατόμων με αναπηρία: φτώχεια, εργασιακός αποκλεισμός, ελλιπής κοινωνική προστασία και πανάκριβη υγεία. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Ένας στους δύο πολίτες με αναπηρία παραγωγικής ηλικίας ζει σε φτώχεια ή σε κοινωνικό αποκλεισμό. Ένας στους τέσσερις συμμετέχει στην αγορά εργασίας. Οκτώ στους δέκα αναγκάζονται να στερηθούν βασικές ανάγκες για να καλύψουν τις δαπάνες υγείας.»
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η Κατερίνα Σπυριδάκη παρουσίασε τη διαφορετική πολιτική αντίληψη του ΠΑΣΟΚ, επισημαίνοντας ότι η αναπηρία δεν αποτελεί αντικείμενο φιλανθρωπίας, αλλά ζήτημα ισότητας, αξιοπρέπειας και κατοχυρωμένων δικαιωμάτων.
Όπως τόνισε: «Για το ΠΑΣΟΚ η αναπηρία είναι ζήτημα δικαιωμάτων. Όχι ζήτημα φιλανθρωπίας. Όχι ζήτημα αποσπασματικών επιδομάτων. Γι’ αυτό δεσμευόμαστε να αποκαταστήσουμε τις αδικίες στις συντάξεις αναπηρίας, να σταματήσουμε να τιμωρούμε την εργασία των ατόμων με αναπηρία, να θεσπίσουμε ενιαίους κανόνες προστασίας και να στηρίξουμε ουσιαστικά τις οικογένειες των ανθρώπων που καθημερινά έχουν το βάρος της φροντίδας.»
Προσωπικός Βοηθός: Θετική μεταρρύθμιση, αλλά όχι καθολικό δικαίωμα
Η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ αναγνώρισε ότι η μονιμοποίηση του θεσμού του Προσωπικού Βοηθού αποτελεί θετική εξέλιξη και μια σημαντική κατάκτηση για την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι το κυβερνητικό αφήγημα περί καθολικότητας δεν ανταποκρίνεται στις ίδιες τις διατάξεις του νομοσχεδίου.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «Η μονιμοποίηση του θεσμού είναι μια θετική εξέλιξη. Άλλωστε το ΠΑΣΟΚ διαχρονικά στηρίζει την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία. Όμως εδώ ακριβώς καταρρέει το αφήγημα της Κυβέρνησης περί καθολικότητας. Γιατί αν διαβάσει κανείς προσεκτικά το ίδιο το νομοσχέδιο θα διαπιστώσει ότι η καθολικότητα που διαφημίζεται είναι τελικά καθολικότητα με όρους. Με όρους προϋπολογισμού, με όρους μοριοδότησης, με όρους ηλικίας, με όρους υπουργικών αποφάσεων που ακόμη φυσικά δεν γνωρίζουμε.»
Η κα Σπυριδάκη υπογράμμισε ότι ένα πραγματικό κοινωνικό δικαίωμα δεν μπορεί να εξαρτάται από τις δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε χρονιάς ούτε να περιορίζεται από διοικητικά ή ηλικιακά κριτήρια.
«Ένα δικαίωμα δεν μπορεί να αρχίζει και να τελειώνει εκεί που τελειώνουν οι πιστώσεις. Δεν μπορεί να εξαρτάται από μια πιστοποίηση εφόρου ζωής ή από ένα ηλικιακό όριο. Δεν μπορεί να περιορίζεται από κριτήρια που δεν αποτυπώνουν τις πραγματικές ανάγκες του κάθε ανθρώπου.»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι σήμερα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι κρίθηκαν επιλέξιμοι για το πρόγραμμα, αλλά αποκλείστηκαν επειδή δεν ευνοήθηκαν από τη διαδικασία της κλήρωσης.
Για τον λόγο αυτό παρουσίασε τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ, ζητώντας να γίνονται δεκτές όλες οι ισχύουσες πιστοποιήσεις αναπηρίας, να μην διακόπτεται η υποστήριξη λόγω καθυστερήσεων στα ΚΕΠΑ, να κατοχυρωθεί πραγματικό δικαίωμα ένστασης και, κυρίως, να δοθεί προτεραιότητα σε όσους είχαν ήδη κριθεί δικαιούχοι αλλά έμειναν εκτός λόγω της κλήρωσης, λέγοντας χαρακτηριστικά: «και κυρίως ζητάμε προτεραιότητα στους ανθρώπους που κρίθηκαν επιλέξιμοι, αλλά δεν είχαν την τύχη να κληρωθούν στην κλήρωση. Το κοινωνικό κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους λοταρίας.»
Όπως υπογράμμισε: «Για εμάς ο προσωπικός βοηθός είναι κοινωνικό δικαίωμα και τα κοινωνικά δικαιώματα δεν μπαίνουν σε λίστα αναμονής, δεν μπαίνουν σε κλήρωση και δεν εξαρτώνται από το αν είναι γεμάτος ο προϋπολογισμός κάθε χρονιάς.»
«Δεν θα ψηφίσουμε λευκή επιταγή»
Η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ άσκησε ακόμη έντονη κριτική στις πολυάριθμες εξουσιοδοτικές διατάξεις του νομοσχεδίου, επισημαίνοντας ότι η Κυβέρνηση ζητά από τη Βουλή να εγκρίνει γενικές αρχές, αφήνοντας τις κρίσιμες λεπτομέρειες να καθοριστούν αργότερα με υπουργικές αποφάσεις.
Όπως ανέφερε: «Μας λέτε δηλαδή “ψηφίστε το νομοσχέδιο και τις λεπτομέρειες θα τις αποφασίσουμε με υπουργικές αποφάσεις”. Δεν λειτουργεί έτσι η δημοκρατική νομοθέτηση. Δεν μπορούμε να σας δώσουμε αυτό που μας ζητάτε σε κάθε νομοσχέδιο, λευκή επιταγή. Δεν θα ψηφίσουμε σήμερα δικαιώματα που αύριο θα είναι στην κρίση ενός υπουργού.»
Κάρτα Αναπηρίας: «Θέλουμε μια Κάρτα Δικαιωμάτων, όχι ακόμη ένα πιστοποιητικό»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η Κατερίνα Σπυριδάκη και στη θεσμοθέτηση της Κάρτας Αναπηρίας, επισημαίνοντας ότι, παρά τη θετική κατεύθυνση της πρωτοβουλίας, το πραγματικό ερώτημα είναι ποια φιλοσοφία θα υπηρετεί το νέο εργαλείο.
Όπως ανέφερε, η Κάρτα Αναπηρίας δεν πρέπει να μετατραπεί σε ακόμη μία γραφειοκρατική διαδικασία που θα υποχρεώνει τους ανθρώπους με αναπηρία να αποδεικνύουν συνεχώς αυτό που ήδη έχει πιστοποιηθεί. Αντίθετα, οφείλει να αποτελέσει ένα ουσιαστικό εργαλείο άσκησης δικαιωμάτων, που θα ενεργοποιεί αυτόματα παροχές και διευκολύνσεις, θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα και δεν θα αποκλείει όσους δεν έχουν πρόσβαση ή εξοικείωση με τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Χαρακτηριστικά σημείωσε: «Δεν θέλουμε ένα ακόμα γραφειοκρατικό πιστοποιητικό. Θέλουμε μια πραγματική Κάρτα Δικαιωμάτων, μια Κάρτα Αξιοπρέπειας, μια Κάρτα Καθολικής Προσβασιμότητας. Μια κάρτα που δεν θα αναγκάζει τον άνθρωπο με αναπηρία να αποδεικνύει ξανά και ξανά την αναπηρία του, που θα ενεργοποιεί αυτόματα δικαιώματα και παροχές όπου είναι εφικτό, που θα προστατεύει απόλυτα τα προσωπικά δεδομένα και δεν θα αφήνει πίσω όσους δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες.»
Η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ συνέδεσε μάλιστα τον προβληματισμό της με την πρόσφατη εγκύκλιο για το Δελτίο Στάθμευσης ΑμεΑ, υπενθυμίζοντας ότι η Κυβέρνηση αλλοίωσε τη φιλοσοφία ενός κατοχυρωμένου δικαιώματος.
Όπως είπε: «Το είδαμε και στο δελτίο στάθμευσης ΑμεΑ. Μια εγκύκλιος που η Κυβέρνηση κατάφερε να μετατρέψει το δικαίωμα στην κινητικότητα σε ζήτημα ιδιοκτησίας ενός αυτοκινήτου, πηγαίνοντας πίσω, ακόμη και αντίθετα στο πνεύμα των ευρωπαϊκών οδηγιών.»
Και συνέχισε, δίνοντας το πολιτικό στίγμα της παρέμβασής της: «Η κάρτα δεν εκδίδεται για το όχημα. Εκδίδεται για τον άνθρωπο. Τα δικαιώματα δεν ακολουθούν το αυτοκίνητο. Ακολουθούν τον άνθρωπο. Το δικαίωμα ανήκει στον άνθρωπο με αναπηρία. Η Πολιτεία οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι τη γραφειοκρατία.»
«Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς»
Στο κεφάλαιο που αφορά την εκπαίδευση κινητικότητας και προσανατολισμού των ατόμων με οπτική αναπηρία, η Κατερίνα Σπυριδάκη υπογράμμισε ότι το ΠΑΣΟΚ συμφωνεί με τον στόχο, διαφωνεί όμως με τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η πολιτική.
Όπως επεσήμανε, για ακόμη μία φορά η Κυβέρνηση επιλέγει να νομοθετεί για τα άτομα με αναπηρία χωρίς τη θεσμική και ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων που επηρεάζονται άμεσα.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Συμφωνούμε με τον στόχο, αλλά διαφωνούμε με τη λογική. Γιατί για μία ακόμη φορά η Κυβέρνηση σχεδιάζει κάτι για τους ανθρώπους με αναπηρία χωρίς εκείνους. Η αρχή “Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς” δεν είναι ένα απλό σύνθημα. Είναι θεμελιώδης αρχή της δημοκρατίας.»
Η Βουλευτής τόνισε ότι οι οργανώσεις των τυφλών και η ΕΣΑμεΑ πρέπει να έχουν ουσιαστικό ρόλο όχι μόνο στη διαβούλευση αλλά και στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της πολιτικής.
Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της κινητικότητας ως θεμελιώδους προϋπόθεσης ανεξάρτητης διαβίωσης.
«Η κινητικότητα για έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία δεν είναι απλή εκπαιδευτική υπηρεσία. Είναι προϋπόθεση ελευθερίας. Και η ελευθερία απαιτεί ισχυρή πιστοποίηση των εκπαιδευτών, δωρεάν πρόσβαση σε όλους και πολιτικές που σχεδιάζονται μαζί με τους ίδιους τους ανθρώπους με οπτική αναπηρία.»
Η διάταξη για τους εργάτες γης και η κυβερνητική υποκρισία
Η Κατερίνα Σπυριδάκη αναφέρθηκε και στη διάταξη που παρατείνει για ακόμη μία φορά την έκτακτη διαδικασία μετάκλησης εποχικών εργατών γης, επισημαίνοντας ότι η Κυβέρνηση συνεχίζει να αντιμετωπίζει ένα μόνιμο πρόβλημα με προσωρινές λύσεις.
Όπως υπογράμμισε, η συγκεκριμένη διαδικασία θεσπίστηκε το 2021 λόγω της πανδημίας και έκτοτε παρατείνεται συνεχώς, χωρίς ποτέ να παρουσιαστεί στη Βουλή απολογισμός εφαρμογής ή συγκεκριμένο σχέδιο μετάβασης σε ένα μόνιμο και αποτελεσματικό σύστημα.
«Έχουμε χάσει το μέτρημα με αυτές τις παρατάσεις και σε καμία φάση δεν είδαμε την Κυβέρνηση να μας φέρνει απολογισμό για την εφαρμογή της προηγούμενης περιόδου και αριθμητικό στόχο για την επόμενη. Δεν ήρθαν στη Βουλή οι ημέρες ασφάλισης των εργατών γης. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο για τίποτα.»
Παράλληλα, κατηγόρησε την Κυβέρνηση για πολιτική υποκρισία, επισημαίνοντας ότι από τη μία υιοθετεί σκληρή ρητορική περί παράτυπης μετανάστευσης και από την άλλη παραδέχεται έμπρακτα ότι η ελληνική αγροτική παραγωγή δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτούς τους εργαζόμενους.
«Αυτή η διαδικασία είναι μια διαδικασία νομιμοποίησης της παραμονής και της εργασίας των ανθρώπων αυτών στη χώρα μας. Άρα η Κυβέρνηση ας κατεβάσει τους τόνους περί παράτυπων μεταναστών, που λόγω έλλειψης αδειοδοτημένου εργατικού δυναμικού συνεχίζουν να εργάζονται διασώζοντας την παραγωγή.»
Όπως εξήγησε, το ΠΑΣΟΚ υπερψήφισε τη συγκεκριμένη διάταξη αποκλειστικά για να στηρίξει τους Έλληνες αγρότες, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τις συνέπειες της κυβερνητικής αδράνειας.
Το Λασίθι δεν μπορεί να μένει στο περιθώριο
Κλείνοντας την ομιλία της, η Βουλευτής Λασιθίου έφερε τη συζήτηση στην πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά τα άτομα με αναπηρία στην ελληνική περιφέρεια και ιδιαίτερα στον νομό που εκπροσωπεί.
Όπως υπογράμμισε, πίσω από κάθε νομοθετική διάταξη υπάρχουν άνθρωποι που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις στις δομές, στις υπηρεσίες και στην υποστήριξη που δικαιούνται.
«Η πραγματικότητα που βιώνουν οι άνθρωποι με αναπηρία στο Λασίθι είναι πολύ μακριά από αυτήν που αξίζουν. Η προσβασιμότητα, οι δομές, η αξιοπρεπής υποστήριξη σε κάθε στάδιο της ζωής τους παραμένουν πολύ μακριά από το αποδεκτό. Και φοβάμαι ότι αυτή δεν είναι μόνο η πραγματικότητα στο Λασίθι, αλλά σε όλη την ελληνική περιφέρεια.»
Η κα Σπυριδάκη απηύθυνε δημόσια πρόσκληση προς την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να επισκεφθεί το Λασίθι, προκειμένου να διαπιστώσει από κοντά τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων με αναπηρία και των οικογενειών τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της αποϊδρυματοποίησης, σημειώνοντας ότι η ίδια η Κυβέρνηση παραδέχεται, μέσω απαντήσεων στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, πως το μοναδικό πιλοτικό πρόγραμμα παρατείνεται πλέον μέχρι το 2028.
«Την επικαλείστε ως στρατηγική επιλογή, όμως το μοναδικό πιλοτικό πρόγραμμα αποϊδρυματοποίησης παρατάθηκε μέχρι το 2028. Αυτό είναι η απόδειξη ότι βρισκόμαστε ακόμη πολύ πίσω από τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων με αναπηρία και από τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την ανεξάρτητη διαβίωση.»
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή της, η Βουλευτής Λασιθίου ξεκαθάρισε ότι το ΠΑΣΟΚ θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε ουσιαστική μεταρρύθμιση υπέρ των ατόμων με αναπηρία, δεν πρόκειται όμως να συναινέσει σε πολιτικές που εμφανίζουν ως καθολικά δικαιώματα ρυθμίσεις γεμάτες εξαιρέσεις, περιορισμούς και αβεβαιότητα.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά: «Το ΠΑΣΟΚ θα στηρίξει κάθε διάταξη που πραγματικά βοηθάει τη ζωή των ανθρώπων με αναπηρία. Δεν θα στηρίξει όμως δικαιώματα με αστερίσκους, δεν θα στηρίξει καθολικότητα με όρους, δεν θα στηρίξει λευκές επιταγές.»
Και έκλεισε με το πολιτικό μήνυμα που συμπυκνώνει τη φιλοσοφία της παρέμβασής της: «Η κοινωνική πολιτική δεν μετριέται με εξαγγελίες. Μετριέται από το αν ένας άνθρωπος με αναπηρία μπορεί να εργαστεί, να έχει δωρεάν υγεία και να ζει με αξιοπρέπεια. Με αυτό το μέτρο φιλτράρουμε κάθε νομοσχέδιο. Με αυτό το κάνουμε και τώρα.»
