Ισπανία: Νέα για την αντιγήρανση – Η επιστήμη «γυρίζει πίσω το βιολογικό ρολόι των κυττάρων»
Η έρευνα για τη μακροζωία βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της βιοτεχνολογίας και των επενδύσεων δισεκατομμυρίων. Ένας από τους σημαντικότερους πρωταγωνιστές αυτής της προσπάθειας είναι ο Ισπανός βιοχημικός Χουάν Κάρλος Ισπισούα, ο οποίος παρουσίασε πρόσφατα νέα στοιχεία για τη διαδικασία της γήρανσης, υποστηρίζοντας ότι η γήρανση είναι στην ουσία «μια απώλεια ταυτότητας σε κυτταρικό επίπεδο».
Ο επιστήμονας εργάζεται σήμερα στην σε μια μυστηριώδη αλλά πανίσχυρη βιοτεχνολογική εταιρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, που χρηματοδοτείται από ορισμένους από τους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου. Με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια, η εταιρεία επιχειρεί κάτι που μέχρι πριν λίγα χρόνια έμοιαζε επιστημονική φαντασία: την αναζωογόνηση των ανθρώπινων κυττάρων και την αντιστροφή της γήρανσης.
Σε διάλεξή του στη Βασιλική Εθνική Ακαδημία Ιατρικής της Ισπανίας στη Μαδρίτη, σύμφωνα με ρεπορτάζ στην ElPais, ο Ιζπισούα παρουσίασε μια νέα θεωρία για το τι πραγματικά συμβαίνει καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα κύτταρα λειτουργούν εξαιρετικά από την εμβρυϊκή ζωή μέχρι περίπου τα 30 χρόνια. Μετά αρχίζει αυτό που αποκαλεί «το πρώτο κύμα γήρανσης».
Τότε, όπως εξηγεί, τα κύτταρα αρχίζουν να χάνουν σταδιακά την ταυτότητά τους. Σαν να ξεχνούν ποιος είναι ο ακριβής ρόλος τους μέσα στον οργανισμό. Οι μηχανισμοί άμυνας και επιδιόρθωσης εξασθενούν, ενώ εμφανίζονται γηρασμένα κύτταρα που συμβάλλουν σε φλεγμονές, ίνωση και τελικά σε πολλές ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία.
Όμως στους ενήλικες φαίνεται ότι η απορρύθμισή της συνδέεται με περισσότερες από 50 ανθρώπινες ασθένειες, μεταξύ αυτών ο καρκίνος και το Αλτσχάιμερ.
Ο Ιζπισούα θεωρεί ότι αυτή η «κυτταρική απώλεια ταυτότητας» αποτελεί το πρώτο μετρήσιμο σημάδι γήρανσης — ακόμη πιο σημαντικό από τη φθορά των μιτοχονδρίων ή των τελομερών, που για χρόνια θεωρούνταν οι βασικοί δείκτες βιολογικής φθοράς.
Η ομάδα του ανέλυσε δεδομένα από τη μεγάλη βρετανική βάση βιολογικών δεδομένων UK Biobank και διαπίστωσε ότι οι πρωτεΐνες που σχετίζονται με αυτή την απώλεια ταυτότητας είναι επίσης εκείνες που συνδέονται περισσότερο με τη θνησιμότητα.
Το πιο εντυπωσιακό όμως μέρος της έρευνας αφορά την προσπάθεια αντιστροφής αυτής της διαδικασίας. Ο Ιζπισούα εργάζεται πάνω σε μια τεχνική που ονομάζεται «μερικός κυτταρικός επαναπρογραμματισμός». Η μέθοδος βασίζεται στις ανακαλύψεις του Ιάπωνα νομπελίστα Σίνιγια Γιαμανάκα, ο οποίος απέδειξε ότι η ενεργοποίηση τεσσάρων συγκεκριμένων γονιδίων μπορεί να μετατρέψει ένα ενήλικο κύτταρο ξανά σε εμβρυϊκό βλαστοκύτταρο.
Η διαδικασία αυτή ουσιαστικά «γυρίζει πίσω το βιολογικό ρολόι» των κυττάρων.
Ο Ιζπισούα και οι συνεργάτες του εφαρμόζουν μια πιο περιορισμένη εκδοχή αυτής της τεχνικής, ενεργοποιώντας τον επαναπρογραμματισμό μόνο για μικρά χρονικά διαστήματα. Σε πειράματα με ποντίκια διαπίστωσαν ότι η μέθοδος παρατείνει τη ζωή, βελτιώνει μεταβολικές βλάβες, αναγεννά μυϊκούς ιστούς και φαίνεται να έχει θετικά αποτελέσματα σε πολλά όργανα, από τον εγκέφαλο μέχρι το ήπαρ και την καρδιά.
«Μια μόνο παρέμβαση επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό», δήλωσε ο επιστήμονας, υποστηρίζοντας ότι η έρευνα αγγίζει «την καρδιά της διαδικασίας που προκαλεί τις ασθένειες».
Παρότι τα αποτελέσματα θεωρούνται εξαιρετικά εντυπωσιακά, ο ίδιος παραμένει επιφυλακτικός για την εφαρμογή τους στους ανθρώπους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η ασφάλεια. Αν ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός ξεφύγει από τον έλεγχο, υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας όγκων ή ανεξέλεγκτου πολλαπλασιασμού κυττάρων.
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τον ίδιο, περισσότερα από 7.000 ποντίκια έχουν υποβληθεί σε αυτές τις θεραπείες χωρίς να εμφανιστούν τέτοιες επιπλοκές. Ωστόσο, οι δοκιμές σε ανθρώπους παραμένουν ένα εξαιρετικά δύσκολο βήμα.
Η πρώτη προσπάθεια εφαρμογής γίνεται ήδη εκτός ανθρώπινου σώματος, σε όργανα δωρητών που κρίνονται ακατάλληλα για μεταμόσχευση. Σε συνεργασία με το νοσοκομείο Κλινίκ της Βαρκελώνης, οι ερευνητές προσπαθούν να αναζωογονήσουν κατεστραμμένους ιστούς ώστε να αποκαταστήσουν μέρος των βλαβών που προκαλεί ο χρόνος.
Η ιδέα ότι η γήρανση ίσως δεν είναι μια αναπόφευκτη μοίρα αλλά μια βιολογική διαδικασία που μπορεί να επιβραδυνθεί ή ακόμη και να αντιστραφεί αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η επιστήμη αντιμετωπίζει το γήρας.
Κανείς δεν γνωρίζει ακόμη αν η ανθρώπινη μακροζωία θα μπορέσει πραγματικά να επεκταθεί θεαματικά. Όμως η έρευνα του Ιζπισούα δείχνει ότι η μάχη κατά της γήρανσης έχει ήδη περάσει από τη σφαίρα της φαντασίας στο πεδίο της σύγχρονης βιοτεχνολογίας.
Πηγή: tvxs.gr
