Η προσκύνηση των ποιμένων – Το τελευταίο έργο του Ελ Γκρέκο
Ο πίνακας αυτός αποτελεί ένα από τα πιο αγαπημένα θέματα του Ελ Γκρέκο, κατά τη διάρκεια της ζωής του το ζωγράφισε επανειλημμένα. Και τέλος το επέλεξε για να συνοδεύσει το νεκρικό παρεκκλήσιό του.
Τα τελευταία χρόνια του ηλικιωμένου Δομήνικου ήταν δύσκολα. Το 1612, ο γιος του Χόρχε Μανουέλ μίσθωσε μία κρύπτη στην εκκλησία του Santo Domingo el Antiguo, για τάφο δικό του και του πατέρα του. Ο Γκρέκο δεσμεύτηκε να διακοσμήσει τον τάφο με δικά του έξοδα, όπως αναφέρεται στο συμβόλαιο που επικυρώθηκε από τον ίδιο. Το θέμα που επιλέχθηκε για τον μεγάλο πίνακα (320Χ180 εκ) που φυλάσσεται στο Πράδο ήταν η Προσκύνηση των Ποιμένων, θέμα το οποίο γοήτευε τον Θεοτοκόπουλο από τα χρόνια που ήταν στην Κρήτη.
Με την εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής ξεκίνησε να ζωγραφίσει τον αριστουργηματικό αυτό πίνακα. Ο βοηθός του, Luis Tristan, αναφέρει με περιγραφικότατο τρόπο το 1618, ότι είδε τον Γκρέκο να εργάζεται πάνω στον συγκεκριμένο πίνακα μέχρι τις 7 Απριλίου 1614, ημέρα του θανάτου του.
Οι μορφές του Γκρέκο επιμήκεις σαν φλόγες που ανυψώνονται εκφράζουν την έξαρση ενός καλλιτέχνη που κατόρθωσε να μεταβάλλει την ύλη σε πνεύμα
Πολλοί μελετητές αμφισβητούν την ένταση την θρησκευτικών του πεποιθήσεων και δεν τον συνδέουν με τα ρεύματα της εποχής του αλλά με μία νεοπλατωνική και ουμανιστική θεώρηση. Η ιδιαιτερότητα της ζωγραφικής του είναι αδιαμφισβήτητη. Στις τελευταίες του στιγμές ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης συμπύκνωσε το νόημα της γέννησης και το απέδωσε με μοναδικό τρόπο.
(Πηγή Ελ Γκρέκο εκδ. Καθημερινής)
