Αντόν Τσέχοβ – "Ο γλάρος"
Τον Οκτώβριο του 1896, στην Αγία Πετρούπολη, στην κρατική σκηνή της ρωσικής αυτοκρατορίας, στο θέατρο Αλεξαντρίσκι ανέβηκε για πρώτη φορά το θεατρικό έργο του Αντόν Τσέχοβ “Ο γλάρος”. Η αποτυχία ήταν παταγώδης. Το έργο γουχαΐστηκε από τους θεατές και τους κριτικούς. Ο Αντόν Τσέχοβ εγκατέλειψε την αίθουσα του θεάτρου βαθιά πληγωμένος, γεμάτος θλίψη και απογοήτευση. Ήταν αποφασισμένος να μην ξαναγράψει ποτέ θεατρικό έργο.
Όταν δύο χρόνια αργότερα ο Κονσταντίν Στανισλάβσκι του πρότεινε να ανεβάσουν τον “Γλάρο”στο θέατρο τέχνης της Μόσχας, ο Τσέχοβ ήταν πολύ διστακτικός. Δέχτηκε μόνο με την προϋπόθεση να βρίσκεται στις πρόβες για να πειστεί ότι οι ηθοποιοί είχαν κατανοήσει πλήρως τους ήρωές του, την ψυχοσύνθεσή τους και το νόημα του έργου.
Ο Κονσταντίν Στανισλάβσκι ενστικτωδώς ένιωσε την ανάγκη για μια καινούργια προσέγγιση, όταν ο ηθοποιός σταματά να παίζει κι αρχίζει να ζει στην σκηνή.
Στον” Γλάρο” μια ομάδα ανθρώπων βρίσκεται σε ένα αγρόκτημα στις όχθες μιας λίμνης. Συζητούν για μικρά καθημερινά πράγματα, για όνειρα και προσδοκίες. Άνθρωποι που ζουν εξωτερικά μια μουντή, πληκτική ζωή. Ακριβώς σε αυτή την εξωτερικά ακίνητη, βαλτωμένη ζωή κρύβεται η γεμάτη πάθη αληθινή, εσωτερική τους ζωή. Ονειρεύονται αυτή την παθιασμένη ζωή χωρίς όμως να τη ζουν. Αυτό ήταν που ο Κονσταντίν Στανισλάβσκι ονόμασε “εσωτερικό ρεαλισμό” στα έργα του Αντόν Τσέχοβ,όταν ακόμα και οι παύσεις μιλάνε στον θεατή. Άνθρωποι που ανταλλάζουν λόγια χωρίς κανένα νόημα και δεν λένε ποτέ αυτό που πραγματικά αισθάνονται. Η φθινοπωρινή βροχή κτυπά στο τζάμι, στο δωμάτιο παίζουν χαρτιά, από μακριά ακούγεται μουσική, ένας πυροβολισμός και η ζωή τελειώνει. Οι πλατιοί, φωτεινοί δρόμοι που οι άνθρωποι αυτοί ονειρεύτηκαν, μετατράπηκαν σε στενά, βρώμικα δρομάκια. Απέτυχαν στον έρωτα, στην τέχνη στη ζωή.
Η αδερφή του Αντόν Τσέχοβ τους εκλιπαρούσε να μην ανεβάσουν το έργο, γιατί η εξασθενημένη υγεία του αδερφού της δεν θα άντεχε μια ακόμη αποτυχία.
“Δεν θυμάμαι πώς παίζαμε! Η πράξη τελείωσε μέσα σε νεκρική σιγή. Μια από τις ηθοποιούς λιποθύμησε, κι εγώ, από την απελπισία μου, με δυσκολία στεκόμουνα στα πόδια μου. Αλλά ξαφνικά, μετά από μια μακριά παύση, ακούστηκε ένα βουητό και το κοινό τραντάχτηκε από ένα παράφορο,μανιώδες χειροκρότημα.”
(Κονσταντίν Στανισλάβσκι”Η ζωή μου στην τέχνη “)
Η επιτυχία της παράστασης ήταν τόσο μεγάλη που το θέατρο τέχνης της Μόσχας επέλεξε ως έμβλημα του έναν κατάλευκο γλάρο.
Η δραματουργία αποτελεί μεγάλο μέρος του έργου του Αντόν Τσέχοβ αλλά και σταθμό στην ιστορία του παγκόσμιου θεάτρου. Τα θεατρικά του έργα άλλαξαν ριζικά τις παραδοσιακές θεατρικές συμβάσεις.Το θέατρο άλλαξε μορφή, ο ψυχολογικός ρεαλισμός ήταν η καινούργια αισθητική τάση στη θεατρική τέχνη.
