«Σούπερ Ελ Νίνιο»: Απειλεί να εκτινάξει τις τιμές των τροφίμων έως το 2028
Ενώ ο κόσμος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις οικονομικές συνέπειες των πολέμων, της ενεργειακής κρίσης και του επίμονου πληθωρισμού, οι επιστήμονες και οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για έναν νέο, εξίσου σοβαρό κίνδυνο: ένα εξαιρετικά ισχυρό φαινόμενο, το «Ελ Νίνιο», το οποίο ενδέχεται να προκαλέσει νέα παγκόσμια κρίση στις τιμές των τροφίμων με επιπτώσεις που θα διαρκέσουν έως και το 2028.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις της αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) δείχνουν ότι ο κύκλος Ελ Νίνιο 2026-2027 έχει πιθανότητες άνω του 60% να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα φαινόμενα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Οι ειδικοί κάνουν λόγο για ένα «super El Niño» ή ακόμη και «Godzilla El Niño», καθώς οι θερμοκρασίες των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό αναμένεται να ξεπεράσουν κατά περισσότερους από δύο βαθμούς Κελσίου τα φυσιολογικά επίπεδα.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που επηρεάζει τα παγκόσμια καιρικά συστήματα. Όταν οι άνεμοι στον Ειρηνικό εξασθενούν, θερμότερα νερά μετακινούνται προς τα ανατολικά, μεταβάλλοντας δραστικά τις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Το αποτέλεσμα είναι ακραίες ξηρασίες σε ορισμένες περιοχές, καταστροφικές πλημμύρες σε άλλες και γενικευμένη αστάθεια στην αγροτική παραγωγή.
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι αυτή τη φορά οι αγορές θα βρεθούν αντιμέτωπες με δύο ταυτόχρονες κρίσεις. Από τη μία πλευρά, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα η ένταση με το Ιράν έχουν ήδη αυξήσει το κόστος της ενέργειας, των λιπασμάτων και των μεταφορών. Από την άλλη, το ισχυρό Ελ Νίνιο απειλεί να μειώσει δραστικά την παγκόσμια παραγωγή βασικών αγροτικών προϊόντων.
Η επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs εκτιμά ότι οι διεθνείς τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά σχεδόν 16%, ενώ οι καταναλωτές στην ευρωζώνη ενδέχεται να δουν τις τιμές των τροφίμων να αυξάνονται κατά περισσότερο από 1%. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι οι πραγματικές συνέπειες δεν θα φανούν άμεσα. Επειδή κάθε καλλιέργεια έχει διαφορετικό κύκλο σποράς, ανάπτυξης και συγκομιδής, οι επιπτώσεις θα διαχέονται σταδιακά στην αγορά, με αποτέλεσμα να κορυφωθούν ακόμη και μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2028.
Οι μεγαλύτερες απειλές αφορούν προϊόντα που αποτελούν βασικά στοιχεία της παγκόσμιας διατροφής. Στην Ινδία, όπου οι μουσώνες έχουν ήδη αποδειχθεί ασθενέστεροι από το φυσιολογικό, η μειωμένη βροχόπτωση προκαλεί ανησυχία για την παραγωγή σιταριού, ρυζιού και ζαχαροκάλαμου. Σε πολλές περιοχές καταγράφηκε μόλις το ένα τέταρτο της συνήθους βροχόπτωσης.
Στη Νοτιοανατολική Ασία, η ξηρασία ενδέχεται να περιορίσει την παραγωγή φοινικέλαιου, ενός από τα σημαντικότερα συστατικά της βιομηχανίας επεξεργασμένων τροφίμων. Παράλληλα, οι φυτείες καφέ και κακάο αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο τόσο από τις ακραίες θερμοκρασίες όσο και από την εξάπλωση φυτικών ασθενειών που ευνοούνται από τις μεταβολές του κλίματος.
Σε ορισμένες περιοχές της Νότιας Αμερικής αναμένονται έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, οι οποίες επίσης μπορούν να καταστρέψουν μεγάλες καλλιέργειες και να διαταράξουν τις εξαγωγές. Η εικόνα, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, δεν είναι ομοιόμορφη: ορισμένες χώρες ίσως ωφεληθούν προσωρινά από ευνοϊκότερες καιρικές συνθήκες, όμως συνολικά το ισοζύγιο για την παγκόσμια γεωργία προβλέπεται αρνητικό.
Πέρα όμως από την ίδια την παραγωγή, απειλείται και η λειτουργία των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων. Η μείωση της στάθμης ποταμών και καναλιών που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων, οι καθυστερήσεις στα λιμάνια, αλλά και οι αυξημένες ενεργειακές δαπάνες αναμένεται να επιβαρύνουν περαιτέρω το κόστος των τροφίμων.
Η ιταλική UniCredit εκτιμά ότι, στο δυσμενέστερο σενάριο, η συνολική παγκόσμια αγροτική παραγωγή θα μπορούσε να μειωθεί κατά περισσότερο από 14%, προκαλώντας απώλειες που υπολογίζονται σε περίπου 340 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι τιμές βασικών προϊόντων, όπως το ρύζι, ο καφές, η ζάχαρη και το φοινικέλαιο, ενδέχεται να αυξηθούν ακόμη και κατά 50% έως 100%.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το σημερινό επισιτιστικό σύστημα διαθέτει ακόμη ορισμένα αποθέματα και μηχανισμούς απορρόφησης των κραδασμών. Ωστόσο, τα περιθώρια ασφαλείας έχουν περιοριστεί σημαντικά μετά από χρόνια διαδοχικών κρίσεων: την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις ενεργειακές αναταράξεις και τις γεωπολιτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Η νέα απειλή υπενθυμίζει ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα. Μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε οικονομικό και κοινωνικό παράγοντα που επηρεάζει το κόστος ζωής, τη διατροφική ασφάλεια και τη σταθερότητα των αγορών. Καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα και εντονότερα, η γεωργία καλείται να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον ολοένα μεγαλύτερης αβεβαιότητας, με τους καταναλωτές να είναι πιθανότατα εκείνοι που θα πληρώσουν τον τελικό λογαριασμό.
Πηγή: tvxs.gr
