Γαλάζια Σημαία και Νομιμότητα
Ήμουν 17 χρονών όταν πήραμε την πρώτη μας γαλάζια σημαία. Ασχολήθηκα με τον φάκελο, κόλλησα το μικρόβιο της βιωσιμότητας και τελικά σπούδασα μηχανικός περιβάλλοντος. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, η γαλάζια σημαία εξακολουθεί να κυματίζει στις ακτές μας και εξακολουθεί να με αφορά, όχι ως ανάμνηση αλλά ως υποχρέωση.
Στα χρόνια που μεσολάβησαν, το πρόγραμμα δεν έμεινε στάσιμο. Τα κριτήρια εξελίχθηκαν με τα χρόνια και έγιναν αυστηρότερα, έγιναν ευρύτερα, έγιναν καλύτερα. Ό,τι στην αρχή θεωρούσαμε επαρκές, σήμερα αποτελεί τη βάση και όχι την κορυφή. Στην ποιότητα των νερών προστέθηκε η διαχείριση των αποβλήτων, στη σήμανση η ουσιαστική ενημέρωση, στην επιτήρηση η προσβασιμότητα. Αυτή η πορεία τιμά τον διεθνή χειριστή του προγράμματος και την Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης.
Υπήρχε όμως και κάτι ακόμη, λιγότερο ορατό. Το ζήτημα της νομιμότητας ήταν ένα από εκείνα τα αυτονόητα, ένα από τα ευκόλως εννοούμενα που … παραλείπονται. Αλλά το αυτονόητο παραμένει ζητούμενο σε μια χώρα σαν τη δική μας, όπου η νομιμότητα ζει σε μια γκρίζα ζώνη. Μια ακτή που βραβεύεται οφείλει, πρώτα από όλα, να σέβεται τους νόμους. Κι όμως, αυτή η στοιχειώδης προϋπόθεση ουδέποτε καταγράφηκε ρητώς, γιατί κανείς δεν φαντάστηκε ότι θα χρειαζόταν.
Έτσι φτάσαμε στο σημερινό παράδοξο: να βραβεύονται ακτές οι οποίες προδήλως παραβιάζουν τους νόμους για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος από την πλαστική μόλυνση, δηλαδή τον βασικό πυρήνα της γαλάζιας σημαίας. Μια σημαία που υμνεί το καθαρό νερό κυματίζει πάνω από παραλίες όπου το πλαστικό μίας χρήσης κυκλοφορεί ανενόχλητο, παρά τη ρητή απαγόρευση του νόμου.
Δεν πρόκειται για θεωρητική ανησυχία. Μου έχει συμβεί πολλές φορές, πλέον, να μπαίνω σε εκδηλώσεις για το περιβάλλον και για τη βιωσιμότητα και να ανακαλύπτω ότι σερβίρουν παράνομα πλαστικά μίας χρήσης στους παριστάμενους και προσκεκλημένους της αυτής εκδηλώσεως. Τι ειρωνεία! Όταν η παρανομία εισχωρεί ακόμη και εκεί όπου γιορτάζεται η βιωσιμότητα, το πρόβλημα δεν είναι η άγνοια· είναι η ανοχή.
Γι’ αυτό και η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από τα ίδια τα κριτήρια. Χάρηκα ιδιαιτέρως, λοιπόν, που η ΕΕΠΦ αγκάλιασε ευχερώς την πρότασή μου να συμπεριληφθεί το συγκεκριμένο θέμα στα κριτήρια από του χρόνου και να σταματήσει επιτέλους να απονέμεται η γαλάζια σημαία σε παραλίες όπου οι νόμοι για την προστασία της φύσης από την πλαστική μόλυνση δεν εφαρμόζονται. Η γαλάζια σημαία δεν χάνει τίποτα από την αυστηρότητα· κερδίζει την αξιοπιστία της.
Τριάντα πέντε χρόνια μετά την πρώτη μου σημαία, η ουσία παραμένει η ίδια. Η γαλάζια σημαία δεν είναι διακοσμητική. Είναι υπόσχεση! Προς τον λουόμενο, προς τη θάλασσα, προς την επόμενη γενιά. Και μια υπόσχεση που δεν στηρίζεται στη νομιμότητα δεν είναι υπόσχεση· είναι δυσφήμηση. Οφείλουμε στο σύμβολο, και σε όσους το καθιέρωσαν, να το κρατήσουμε ειλικρινές.
Ο Φώτης Κοκοτός είναι μηχανικός περιβάλλοντος, Πρόεδρος της ReHORECA Sustainability System και Διευθυντής Βιώσιμης Ανάπτυξης του ομίλου Elounda Collection.
