Στο βόρειο Λασίθι οι συστάσεις περιττεύουν: εδώ ένας είναι ο Αγιος, μία η λίμνη, ένα και το νησί. Στην ακτογραμμή του κόλπου του Μεραμπέλου, δίπλα στη χλιδή της Ελούντας και τα φαντασμαγορικά resorts των πολλών αστέρων, ανακαλύπτεις μια άλλη, πιο αυθεντική μορφή της κρητικής γης, γεμάτη παραδόσεις, μυστήρια και ξεχασμένες ιστορίες.

Θυμάμαι σαν να ’ναι τώρα τα λόγια της κι ας έχει περάσει κοντά μια δεκαετία από τότε που μας έκανε ιστορία στο φροντιστήριο: «Εμείς στο Λασίθι δεν μοιάζουμε τόσο με τους υπόλοιπους Κρητικούς, η ψυχοσύνθεσή μας είναι αλλιώτικη, είμαστε πιο πολύ άνθρωποι του γλεντιού, της ωραίας διασκέδασης, της ηπιότητας».

Η τύχη τα έφερε να διαπιστώσω την αλήθεια στα λόγια της παλιάς μου καθηγήτριας πολλά χρόνια μετά, όταν κατάφερα πια να βρεθώ στην πατρίδα της, τον Αγιο Νικόλαο, τον Αγιο, όπως τον λένε απέριττα οι Λασιθιώτες.

Μαγευτικός ο σχεδόν κυκλικός κολπίσκος στο Istron Bay, προς τον Αγιο Νικόλαο
%IMAGEALT%

Ετούτη η κοσμοπολίτικη γωνιά της Κρήτης, από το Σίσι και τη Μίλατο μέχρι την Παχειά Αμμο και το Θόλος, διδάσκει πώς μπορούν να συνταιριάσουν η χολιγουντιανή υπερπαραγωγή με το γνήσια παραδοσιακό, τα υπερπολυτελή ξενοδοχεία με το ανθρώπινο δράμα ενός τόπου εξορίας, το παρελθόν των Μινωιτών με ένα περιβάλλον άγριας ομορφιάς Μεραμπέλο το είπαν κι οι Βενετοί, «με την ωραία θέα» δηλαδή, και για μία ακόμα φορά είχαν δίκιο. Τι θαλασσοκράτορες θα ήταν άλλωστε;

Ο Αγιος Νικόλαος, κέντρο και πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου, είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες πόλεις στην Ελλάδα, χάρη στη λίμνη του, τη Βουλισμένη. Οι λαϊκοί θρύλοι κι οι δοξασίες την ήθελαν άπατη, απύθμενη, κάποιοι μάλιστα έλεγαν πως επικοινωνεί υποθαλάσσια με το ηφαίστειο της Σαντορίνης. Στην αέναη μάχη μύθου και πραγματικότητας, ωστόσο, η δεύτερη βγήκε και πάλι νικήτρια: η λίμνη βυθομετρήθηκε, το βάθος της σημειώθηκε στα 64 μέτρα, το καύχημα των ντόπιων όμως δεν ξεθώριασε.

Η Πλάκα με το λιμανάκι της και στο βάθος η Ελούντα, φωτισμένες λίγο πριν πέσει το βράδυ
%IMAGEALT%

Το σπάνιο σκηνικό μιας λίμνης μέσα στην πόλη έγινε ντεκόρ κινηματογραφικών ταινιών, ο Αγιος έγινε πρώτη φίρμα και η βόλτα γύρω από τα γαλαζοπράσινα νερά της λίμνης προκαλεί ακόμη πολλές συγκινήσεις. Σαν κι αυτές που νιώθεις κι εσύ όταν περπατάς περιμετρικά της από το γεφυράκι και τα καφέ μέχρι το πευκόφυτο πάρκο.

Κι αν το βράδυ ο παλμός μεταφέρεται προς το λιμάνι και την Ιωσήφ Κούνδουρου, με τα μπαράκια με ροκ και λάτιν καταστάσεις, το συναίσθημα δεν αλλάζει, υποκύπτεις ξανά στις πλανεύτρες δονήσεις του Αγίου.

Στο χωριό των Αστέρων
Ακολουθώντας την ακτογραμμή βόρεια του Αγίου, αρχίζεις να μπαίνεις στο κλίμα της χλιδής και να μετράς... αστέρια. Τι κι αν το τοπίο προς και μετά την Ελούντα είναι βραχώδες και άγριο;

Ηταν να μη γίνει η αρχή, εκεί στα χρόνια του ’60, όταν χτίστηκαν τα πρώτα επιβλητικά resorts που μετέτρεψαν την Ελούντα σε συνώνυμο της απόλυτης πολυτέλειας και καταφύγιο των μεγαλύτερων ονομάτων του παγκόσμιου jet set. Εδώ δεν έμεναν και οι U2 όταν έδωσαν τη συναυλία τους στη... Θεσσαλονίκη;

Το νησί της Κολοκύθας, ενωμένο με μια στενή λωρίδα γης με την παράκτια Ελούντα, δίνει μια άλλη νότα στην περιοχή, με την αλυκή του, τις δυο - τρεις παραλίες του, τα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής και τα γραφικά του ξωκλήσια. Εκεί ωστόσο που η αίσθηση αλλάζει εντελώς είναι στο αντικριστό νησάκι, εκείνο με το φρούριο, που κάποτε ήταν σπίτι και κολαστήριο μαζί για ανθρώπους αποδιωγμένους από την υπόλοιπη κοινωνία.

Η πλακόστρωτη πλατεία της Πλάκας, σε απόσταση «χειραψίας» από το νησί της Σπιναλόγκας
%IMAGEALT%

Η Σπιναλόγκα, τόπος εξορίας των χανσενικών μέχρι πριν από κάποιες δεκαετίες, ήρθε ξανά σε πρώτο πλάνο χάρη σε ένα λογοτεχνικό βιβλίο και ένα τηλεοπτικό σίριαλ που καθήλωσε το Πανελλήνιο, και με πολλές ακόμα αφορμές που ακολούθησαν. Το όμορφο λιμανάκι της Πλάκας, από όπου φεύγουν οι βάρκες για την Σπιναλόγκα, χρωστά πολλά στο νησί, την ιστορία του, τους ανθρώπους του και την προβολή που απέκτησε στη μικρή οθόνη.  

Δυο πράγματα παρατηρείς καθώς συνεχίζεις επί της ακτογραμμής του Μεραμπέλου: τα ατελείωτα βράχια που γεμίζουν τις πλαγιές και τους λόφους και τον αέρα, που δεν σταματά να φυσά ούτε δευτερόλεπτο. Κι αυτό βάλθηκε να το εξηγήσει η λαϊκή θυμοσοφία: στο ακρωτήρι του Αϊ-Γιάννη, στο πιο βορινό άκρο του κόλπου, λέγεται πως τάφηκε ο δικαστής του Ιησού, ο Καϊάφας.

Το μοναστήρι του Αγίου Ανδρέα κοντά στο χωριό Φινοκαλιάς, στο βόρειο Μεραμπέλο
%IMAGEALT%

Επτά φορές λένε πως τον έθαψαν εδώ κι επτά φορές «τον ξέρναγε η γη», γι’ αυτό και η περιοχή λέγεται και «Αφορεσμένος», κι ο αέρας έκτοτε τη μαστιγώνει αλύπητα, ποτέ να μη βρει ανάπαυση ο «δήμιος» του Κυρίου. Μια τέτοια δύναμη ωστόσο βάλθηκαν οι ντόπιοι να την υποτάξουν, πρώτα χτίζοντας πέτρινους ανεμόμυλους, τώρα δε με τις πελώριες ανεμογεννήτριες του αιολικού πάρκου.

Από τον Αϊ-Γιάννη ακολούθησε τον δρόμο και τις πινακίδες προς τα Βλυχάδια, μια μικρή διπλή παραλία με σμαραγδένια νερά. Οπως σε όλες τις βορινές παραλίες της Κρήτης, τα κύματα είναι κι εδώ ίσως ενοχλητικά, η μικρή παραλία στα δυτικά, όμως, προστατευμένη μέσα σε έναν μικρό κολπίσκο, είναι πιο ήσυχη και μπορεί άνετα να φιλοξενήσει μέχρι και σκηνή.

Για να επιστρέψεις, μη γυρίσεις από τον ίδιο δρόμο· εμπιστέψου τη διαίσθηση, τη διάθεση εξερεύνησης και το αυτοκίνητό σου, και πάρε τον επαρχιακό δρόμο που περνάει μέσα από τα χωριά: Φινοκαλιά, Νοφαλιάς, Κουρούνες, Ξερά Ξύλα, Φραθιάς. Θα ταλαιπωρηθείς από τον χωματόδρομο, αλλά οι εικόνες της άγριας, πρωτόγονης -θαρρείς- φύσης, είναι ανταμοιβή μεγάλη και σπάνια.

Βγαίνοντας και πάλι στην άσφαλτο, η Μίλατος είναι σε απόσταση αναπνοής, με το μαρτυρικό της σπήλαιο, το γραφικό της λιμανάκι με τα ταβερνάκια και λίγο παραπέρα το Σίσι. Ούτε μία ούτε δύο αλλά τέσσερις παραλίες, η μία δίπλα στην άλλη, και στο δυτικότερο άκρο ένας καταπράσινος κολπίσκος «χωμένος» στα βράχια.

Ο «λαιμός» του Λασιθίου Είναι το πιο στενό σημείο της Κρήτης: μόλις 14 χλμ. χωρίζουν την Παχειά Αμμο από την Ιεράπετρα ή το βόρειο με το νότιο Λασίθι, εκεί στον μυχό του Μεραμπέλου, κατεβαίνοντας από τον Αγιο προς τη Σητεία. Ο παραλιακός δρόμος σε περνάει μια βόλτα από κάμποσες παραλίες που ταιριάζουν με κάθε σου διάθεση.

Με καταπράσινα νερά και χρυσαφένια άμμο, θέλει και ρώτημα γιατί το Βούλισμα είναι τόσο δημοφιλής παραλία;
%IMAGEALT%

Στον Αλμυρό θα πας με την οικογένειά σου, στην Αμμουδάρα για να κάνεις θαλάσσια σπορ, στο Καραβοστάσι για σκιά κάτω από τα αρμυρίκια και τις χαρουπιές, στον Αγιο Παντελεήμονα για σερφ, στο Βούλισμα για μπάνιο στα καταπράσινα νερά ή στον Πηλό για περισσότερη απομόνωση. Στην Παχειά Αμμο θα δεις και την αρχαία πολιτεία των Γουρνιών, από τα καλύτερα δείγματα σωζόμενης οικιστικής αρχιτεκτονικής των Μινωιτών.

Τέλος, συνεχίζοντας ανατολικότερα προς το Καβούσι και την παραλία του Θόλος, παρατήρησε καλά μια σχισμή στον βράχο: είναι η έξοδος από το φαράγγι του Χα, το ωραιότερο για πολλούς φαράγγι της Κρήτης, ένα αληθινό μνημείο της φύσης στην παρθένα κρητική γη...

Πηγή